Меню

Круглы стол «Новая парадыгма ўстойлівага дэмаграфічнага развіцця»

30 кастрычніка 2019

30 кастрычніка ў Мінску прайшоў круглы стол «Новая парадыгма ўстойлівага дэмаграфічнага развіцця». Мэтай круглага стала было выпрацаваць і абмеркаваць ключавыя элементы пазіцыі Рэспублікі Беларусь на саміце высокага ўзроўню па садзейнічанні паскарэнню праграмы дзеянняў на Міжнароднай канферэнцыі па народанасельніцтве і развіцці, які пройдзе ў Найробі, Рэспубліка Кенія, 12-14 лістапада 2019 года.

У круглым стале прынялі ўдзел Мар'яна Шчоткіна, намеснік Старшыні Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь, Нацыянальны каардынатар па дасягненні Мэтаў устойлівага развіцця, старшыня грамадскага аб'яднання «Беларускі саюз жанчын», Іаана Казана-Вішнявецкі, пастаянны каардынатар ААН у Рэспубліцы Беларусь, Аляксандра Салаўёва, пастаянны каардынатар ПРААН у Рэспубліцы Беларусь, Вольга Атрошчанка, намеснік прадстаўніка ЮНФПА ў Рэспубліцы Беларусь, Валерый Кавалькоў, намеснік міністра працы і сацыяльнай абароны Рэспублікі Беларусь, прадстаўнікі дзяржаўных органаў, навуковай супольнасці, зацікаўленых грамадскіх аб'яднанняў і міжнародных арганізацый, моладзевыя паслы МУР.

Мар'яна Шчоткіна ў сваім выступе адзначыла, што асноўная мэта ўстойлівага развіцця – гэта працяглае актыўнае жыццё і высокія стандарты дабрабыту грамадзян, а галоўныя складнікі яе дасягнення – устойлівае дэмаграфічнае ўзнаўленне, прадуктыўная занятасць і дастойныя даходы насельніцтва, якасная ахова здароўя, развітая сістэма адукацыі, што цалкам адпавядае ўстойліваму развіццю краіны. «Пытанні дэмаграфіі – гэта пытанні будучыні нашай краіны, нашай дзяржаўнасці і нашай нацыянальнай ідэнтычнасці» – падкрэсліла яна.

Адным з галоўных прыярытэтаў дэмаграфічнай палітыкі з'яўляецца павышэнне нараджальнасці з арыенцірам на стварэнне дадатковых стымулаў для нараджэння другіх і наступных дзяцей.

«Асаблівай увагі заслугоўваюць не толькі пытанні далейшага ўдасканалення формаў матэрыяльнай падтрымкі сем'яў з дзецьмі, колькі распрацоўкі інструментаў па прадастаўленні бацькам магчымасці сумяшчэння прафесійнай дзейнасці і выканання сямейных абавязкаў, а таксама комплексу мер па павышэнню ролі бацькоў у працэсе выхавання дзяцей, вырашэння хатніх і іншых сямейных пытанняў», – адзначыла нацыянальны каардынатар.

Пры гэтым неабходна забяспечыць працяглае і здаровае жыццё чалавека, распрацаваць комплекс мер па стымуляванні актыўнага даўгалецця асоб сталага ўзросту, іх сацыяльна-эканамічнай інтэграцыі ў грамадства. «Стратэгічная мэта ў галіне дэмаграфічнай палітыкі – падтрыманне колькасці насельніцтва на ўзроўні 9,4-9,5 млн чалавек, для дасягнення якой канцэпцыяй Нацыянальнай стратэгіі ўстойлівага развіцця да 2035 года прадугледжана рашэнне шэрагу задач у сферы эканомікі, экалогіі і сацыяльнай палітыкі», – падагульніла Мар'яна Шчоткіна.

Гендэрныя аспекты дэмаграфіі «з'яўляюцца скразной тэмай мэтаў ўстойлівага развіцця. Прынцып Парадку 2030 «ўзаемасувязь і непадзельнасць» не дазваляе нам спыняцца толькі на мэты № 5 (гендэрная роўнасць), але патрабуе ўкараняць гендэрна арыентаваны падыход ва ўсе вобласці ўстойлівага развіцця. Менавіта таму гендарна раўнапраўнае грамадства з'яўляецца адной з чатырох платформаў паскарэння для дасягнення ўсіх Мэтаў устойлівага развіцця ў нашай краіне – адзначыла пастаянны каардынатар ААН у Рэспубліцы Беларусь, Іаана Казана-Вішнявецкі.

Неабходнасць скразной інтэграцыі пытанняў гендэрнай роўнасці ў розныя нацыянальныя праграмы і палітыкі адлюстравана як у пятым Нацыянальным плане па забеспячэнні гендэрнай роўнасці да 2020 года, так і ў выніковым дакуменце першага Форуму ўстойлівага развіцця.

Гендэрны мэйнстрымінг (скразная інтэграцыя) прадугледжвае ўкараненне гендэрнай экспертызы заканадаўчых актаў, а таксама выкарыстанне гендэрна адчувальных бюджэтаў. Гендэрным называюць не той бюджэт, які дзеліцца напалову паміж мужчынамі і жанчынамі, а той, які дазваляе найбольш поўна ўлічыць іх інтарэсы і патрэбы і абараніць правы. Напрыклад, ці з'яўляецца справядлівым размеркаванне рэсурсаў для рэалізацыі рэпрадуктыўных правоў жанчын і мужчын, асабліва якія маюць інваліднасць, прымаючы пад увагу розныя мадэлі паводзінаў і навыкаў самазахавальных паводзін.

Гэтыя два прыярытэты (гендэрная экспертыза і гендарнае бюджэтаванне) былі адлюстраваны ў Нацыянальным аглядзе рэалізацыі палажэнняў Пекінскай дэкларацыі і Платформы дзеянняў, якія Беларусь прадставіла ў Еўрапейскую эканамічную камісію ААН па пытаннях гендэрнай роўнасці і пашырэння правоў і магчымасцяў жанчын у траўні гэтага года.

Інтэграцыя гендэрнага падыходу ў Парадак 2030 патрабуе таксама пашырэння кола звыклых дзеючых асоб, якія могуць унесці значны ўклад у забеспячэнне фактычнай роўнасці мужчын і жанчын.

Напрыклад, ужо сёння прыватны сектар дэманструе актыўную пазіцыю і сацыяльную адказнасць, выступаючы партнёрам ААН/ЮНФПА па пытаннях паляпшэння доступу жанчын з інваліднасцю да паслуг у галіне рэпрадуктыўнага здароўя. Беларускія кампаніі таксама пачынаюць укараняць паспяховыя міжнародныя практыкі, якія дапамагаюць работнікам з бацькоўскімі абавязкамі гарманічна спалучаць сямейныя і прафесійныя абавязкі. Для скарачэння больш чым двухразовага разрыву часу, якое мужчыны і жанчыны, асабліва якія маюць дзяцей да 10 гадоў, марнуюць на вядзенне хатняй гаспадаркі, важна прызнаць каштоўнасць хатняй неаплатнай працы жанчын і павялічваць ўклад мужчын у догляд за дзецьмі і іх выхаванне.

Падзел мужчынамі адказнасці за вядзенне хатняй гаспадаркі важны не толькі для раўнапраўя партнёраў у сям'і. Гэта гуляе вялікую ролю ва ўмацаванні эмацыйнай сувязі бацькоў з дзецьмі і павышае якасць жыцця мужчын. Дзякуючы нябачнаму і недаацэненаму ўкладу жанчын у хатнюю эканоміку, расце дабрабыт ўсіх членаў сям'і. Таму рэсурсы, якія дзяржава ўкладвае ў развіццё інфраструктуры дзіцячых дашкольных устаноў і паслуг, варта разглядаць не як выдаткі, але інвестыцыі.

Ва ўмовах выклікаў, звязаных са старэннем, важна таксама не выключаць пажылых жанчын і мужчын з праграм і паслуг рэпрадуктыўнага здароўя. ААН таксама вітае і падтрымлівае прапановы Міністэрства ўнутраных спраў па ўдасканаленні заканадаўства па папярэджанні хатняга гвалту. Пра гэта гаварылася на нацыянальных кансультацыях аб прыярытэтах Рамачнай праграмы супрацоўніцтва ААН і Беларусі да 2025 года.

Першая сесія была прысвечана ключавым складнікам устойлівага дэмаграфічнага развіцця ў Рэспубліцы Беларусь.

Вікторыя Юадэшка, загадчыца аддзела дэмаграфіі і гендарных даследаванняў установы «Навукова-даследчы інстытут працы Міністэрства працы і сацыяльнай абароны Рэспублікі Беларусь», прадставіла вынікі даследавання аб гендарных і пакаленчых аспектах размеркавання роляў у сям'і. Паводле гэтых вынікаў, большасць апытаных прызнаюць працу і сям'ю аднолькава важнымі для мужчын і жанчын, а таксама лічаць важным раўнпраўнае размеркаванне роляў у хатняй гаспадарцы. Тым не менш, у рэальнасці пераважае кансерватыўнае размеркаванне роляў: дзве траціны хатніх абавязкаў кладзецца на жанчын. У абмеркаванні ўдзельнікі круглага стала адзначылі, што гэта звязана з жыццеўстойлівасцю стэрэатыпаў аб ролях мужчын і жанчын, якія працягваюць падтрымлівацца ў рэкламе і СМІ.

Вольга Лукашкова, каардынатар праектаў у галіне гендарнай роўнасці Фонду ААН у галіне народанасельніцтва (ЮНФПА) выступіла з паведамленнем «Баланс сям'і і працы: ці рэальна гэта ў сучасным свеце?». Яна адзначыла, што адным з рашэнняў для дасягнення гэтага балансу можа быць стварэнне і прасоўванне працоўных месцаў, прыязных бацькам – і мужчынам, і жанчынам. Важна таксама мяняць стаўленне супрацоўнікаў да таго ўкладу, які робяць працуючыя бацькі – бацькоўства павінна быць прадстаўлена як каштоўнасць, а не клопат.

Ужо сёння беларускія кампаніі пачынаюць укараняць паспяховыя міжнародныя практыкі, якія дапамагаюць працуючым бацькам гарманічна спалучаць сямейныя і прафесійныя абавязкі, прапануюць супрацоўнікам дапамогу ў сумяшчэнні працы і сям'і. Кампанія МТС падзялілася сваім вопытам і распавяла, якія кіраўніцкія рашэнні і інструменты яны выкарыстоўваюць, каб збалансаваць працу і сям'ю. У іх ліку тры дадатковых аплатных дня водпуску бацьку ў выпадку нараджэння дзіцяці, плаваючы час пачатку і заканчэння працоўнага дня, карпаратыўныя медыцынскія страхоўкі для супрацоўнікаў і іх сем'яў.

Філіп Біканаў, мэнэджэр праектаў ТАА «ЦСБТ САТИО», прадставіў вынікі даследавання пра стаўленне насельніцтва да людзей сталага ўзросту і ўспрыманне старасці. Апытанне паказала, што ў беларусаў яшчэ дастаткова высокі ўзровень эйджызму: пажылыя людзі часта ўспрымаюцца як сумныя, з імі не хочацца знаходзіцца разам, адмаўляецца іх сацыяльная значнасць. Такое стаўленне ёсць нават у людзей з высокім узроўнем адукацыі і кваліфікацыі. Беларусы таксама горш ўспрымаюць старасць па параўнанні з людзьмі ў іншых краінах па дадзеных міжнародных даследаванняў. Тым не менш, людзі гатовыя дапамагаць пажылым людзям і камунікаваць з імі. Эйджызм наносіць шкоду грамадству ў цэлым, таму неабходна мяняць камунікацыйную стратэгію з паслання «пажылы чалавек мае патрэбу ў дапамозе» на трансляцыю вобразу пажылога чалавека як цікавага, актыўнага і запатрабаванага.

Валерый Кавалькоў, намеснік міністра працы і сацыяльнай абароны Рэспублікі Беларусь, падвёў вынікі сесіі, распавёўшы аб перспектыўных напрамках развіцця дзяржаўнай дэмаграфічнай палітыкі. Ён падкрэсліў сувязь дэмаграфічнай палітыкі з эканамічнымі і сацыяльнымі працэсамі, адзначыў важнасць умацавання межпоколенческих сувязяў, актыўнага даўгалецця і раўнацэннага ўкладу бацькоў у выхаванне дзяцей.

Другая сесія круглага стала была прысвечана здароўю і дабрабыту жанчын.

Людміла Лёгкая, загадчык аддзела медыцынскай дапамогі маці і дзецям Міністэрства аховы здароўя Рэспублікі Беларусь, у прэзентацыі «Здароўе кожнай жанчыны – адзін з найважнейшых напрамкаў дзяржаўнай палітыкі ў галіне аховы здароўя» прадставіла паказчыкі службы аховы здароўя ў 1990-х і сучасныя. Напрыклад, паказчык мацярынскай смяротнасці зменшыўся з 29,1 на 100 000 жыванароджаных дзяцей да 2,8 у 2008 годзе. Паменшылася колькасць абортаў і падлеткавых цяжарнасцяў, таму так важна працаваць з дзецьмі і падлеткамі, адукоўваць іх і прафесійна даносіць веды. Таксама ў сферы аховы здароўя адбылася адаптацыя клінічных пратаколаў медыцынскай дапамогі ў сферы акушэрства і гінекалогіі да міжнародных стандартаў, зменшыліся медыцынскія абмежаванні для людзей з інваліднасцю, а ў будучыні плануецца надаваць больш увагі мужчынскаму здароўю, у прыватнасці, праблеме мужчынскага бясплоддзя.

Святлана Нагібовіч, намеснік дырэктара ДУ РНПЦ «Маці і дзіця», Венера Семянчук, загадчыца аддзела рэпрадуктыўнага здароўя ГУ РНПЦ «Маці і дзіця» прадставілі дасягненні аховы здароўя ў галіне аховы здароўя жанчыны, тэхналогіі сучаснай родадапамогі, перынатальныя тэхналогіі, якія робяць гэты працэс бяспечным.

Яўген Шаўко, старшыня ГА «Рэспубліканская асацыяцыя інвалідаў-калясачнікаў», указаў на важнасць прасоўвання роўных правоў у рэпрадуктыўнай сферы ў паведамленні «Доступ жанчын з інваліднасцю да паслуг у галіне рэпрадуктыўнага здароўя». Праблемай па-ранейшаму з'яўляецца безбар'ернае асяроддзе: адсутнічае доступ да гінекалагічных кабінетаў і абсталявання, з-за чаго жанчыны з інваліднасцю не заўсёды могуць наведаць гінеколага.

Людміла Жылевіч, кіраўнік рэспубліканскага геранталагічнага цэнтра (актыўнага даўгалецця) прадставіла прэзентацыю «Жаночае здароўе як адна з умоў актыўнага даўгалецця (перыяд менапаўзы)». Чаканая продолжительнсть жанчын цяпер на 10 гадоў больш, чым у мужчын, у якіх вышэй смяротнасць ад неінфекцыйных захворванняў. Аднак гэта фактары рызыкі, якія можно змяніць – гэта магчымасць для паляпшэння сітуацыі. Таксама важная самаацэнка здароўя, адукацыя і правільнае вядзенне з боку лекара – не толькі для рэпрадуктыўнага здароўя, але і для актыўнага старэйшага ўзросту.

Ключавыя пазіцыі круглага стала будуць прадстаўлены на саміце высокага ўзроўню па садзейнічанні паскарэнню праграмы дзеянняў міжнароднай канферэнцыі па народанасельніцтве і развіцці, якая пройдзе праз некалькі дзён у Найробі, Кенія. Саміт закліканы пацвердзіць міжнародныя абавязацельствы, якія ўзялі на сябе 179 краін свету 25 гадоў таму з мэтай умацаваць правы і магчымасці жанчын і дзяўчынак, а таксама сем'і, супольнасці і дзяржавы. Сустрэча ў Найробі будзе арганізавана з улікам інтэграванага падыходу па 5 тэматычных абласцях, якія знаходзяцца ў фокусе ўвагі не толькі міжнароднай супольнасці, але і Рэспублікі Беларусь. Адначасова яны адлюстраваны ў Мэтах ўстойлівага развіцця. Сярод іх пытанні: ўсеагульнага доступу да паслуг сэксуальнага і рэпрадуктыўнага здароўя і забеспячэння правоў, адказ на дэмаграфічныя выклікі і іх уплыў на ўстойлівае развіццё, супрацьдзеянне гвалту ў адносінах да жанчын і дзяўчынак, вылучэнне рэсурсаў для забеспячэння дасягнутага прагрэсу.

Круглы стол праводзіўся пры падтрымцы праекта ПРААН/ЮНІСЕФ ЮНФПА «Падтрымка функцыянавання архітэктуры кіравання працэсам дасягнення Мэт устойлівага развіцця Рэспублікі Беларусь», Нацыянальным выканаўчым агенцтвам якога з'яўляецца Міністэрства замежных спраў Рэспублікі Беларусь.

карта сайта