Меню

Круглы стол «Патэнцыял і перспектыўныя напрамкі развіцця эканомікі замкнёнага цыкла ў Беларусі»

19 кастрычніка 2019

Круглы стол «Патэнцыял і перспектыўныя напрамкі развіцця эканомікі замкнёнага цыкла ў Беларусі» прайшоў 18 кастрычніка ў Мінску ў рамках XX Міжнароднай канферэнцыі ў НДЭІ Мінэканомікі пры падтрымцы Праграмы развіцця ААН у Рэспубліцы Беларусь і праграмы падтрымкі Беларусі ФРГ.

З прывітальным словам да ўдзельнікаў звярнуліся Чабатар Юрый Адамовіч, намеснік міністра эканомікі і Аляксандра Салаўёва, пастаянны прадстаўнік ПРААН у Рэспубліцы Беларусь і Астрыд Зам, выканаўчы дырэктар Дортмундскага міжнароднага адукацыйнага цэнтра. У круглым стале прынялі ўдзел прадстаўнікі дзяржаўных органаў, грамадскіх арганізацый і бізнес супольнасці. На круглым стале абмеркавалі магчымасці і перспектывы цыркулярнай эканомікі ў Беларусі, вопыт прыватных кампаній у сферы кіравання адходамі і вынікі праекта па зялёнай эканоміцы.

Эканоміка замкнёнага цыклу (кругавая эканоміка, цыркулярная эканоміка) з'яўляецца асноўным кампанентам ўстойлівага развіцця і зялёнай эканомікі. Пры гэтым аднойчы створаны кошт захоўваецца ў эканоміцы максімальна працяглы тэрмін. Фокус робіцца на ўсіх фазах жыццёвага цыкла прадукцыі: дызайне прадукту, здабычы сыравіны, вытворчасці, збыце, карыстанні і кіраванні адходамі. Замкнёным цыкл можа быць на розных узроўнях: Энергетыка, сыравіна, прадукты цалкам, асобныя кампаненты. У цыркулярнай эканоміцы важная сістэма прынцыпаў 5R (англ.:): Reduce (скарачэнне спажывання), Reuse (паўторнае выкарыстанне), Repair (Рамонт), Remanufacture (аднаўленне), Recycle (перапрацоўка). Укараненне цыркулярнай эканомікі з'яўляецца важным укладам у Мэты ўстойлівага развіцця 8 (дастойная работа і эканамічны рост), 9 (індустрыялізацыя, інавацыі і інфраструктура) і 12 (адказнае спажыванне і вытворчасць).

Вольга Чаброўская, кіраўнік праекта «Уцягванне грамадскасці ў экалагічны маніторынг і паляпшэнне кіравання аховай навакольнага асяроддзя на мясцовым узроўні», што фінансуецца ЕС і рэалізуецца ПРААН, прадставіла ўдзельнікам круглага стала дасягненні праекта «Садзейнічанне пераходу Рэспублікі Беларусь да «зялёнай» эканомікі», што фінансуецца ЕС і рэалізуецца ПРААН. Усяго ў рамках праекта прайшло больш за 30 мерапрыемстваў, уключаючы тры экафорумы, у якіх прынялі ўдзел больш за 4000 чалавек. Па выніках праекта быў зняты рэпартаж з субтытрамі на англійскай і французскай мовах, у БДЭУ зялёная эканоміка ўкараняецца ў навучальны працэс у рамках курса «Упраўленне зялёным развіццём нацыянальнай эканомікі», тры відэаролікі па зялёнай эканоміцы былі прызнаныя сацыяльнай рэкламай, распрацавана бясплатная тэматычная гульня для смартфонаў. Таксама была дапрацаваная Зялёная карта Беларусі, дзе можна знайсці звесткі аб экадружалюбных арганізацыях і прадпрыемствах. Вось некалькі прыкладаў пілотных праектаў: развіццё зялёнага транспарту ў горадзе Нясвіж; стварэнне экалагічнага інфармацыйнага цэнтра ў рэспубліканскіх заказніках «Прыбужскае Палессе» і «Свіцязянскі», арганізацыя вытворчасці офіснай паперы з другасных рэсурсаў у горадзе Барысаў, стварэнне комплексу па перапрацоўцы драўняных адходаў у біяпаліва ў горадзе Брэст і іншыя. Аб усіх праектах можна даведацца ў прэзентацыі.

Прэзентацыя «Дасягненні праекта «Садзейнічанне пераходу Рэспублікі Беларусь да зялёнай эканомікі»

Ірына Тачыцкая, навуковы дырэктар Даследчага цэнтра ІПМ, і Надзея Батава, эксперт BEROC, загадчыца сектара эколага-эканамічных праблем Інстытута эканомікі НАН, прадставілі вынікі Цэнтра эканамічных даследаванняў BEROC у рамках праекта па цыркулярнай эканоміцы. Цэнтр праводзіў апытанне сярод прамысловых будаўнічых сельскагаспадарчых прадпрыемстваў і арганізацый гандлю. Адказы былі атрыманы ад 330 прамысловых прадпрыемстваў, 185 прадпрыемстваў будаўнічай індустрыі і 136 прадпрыемстваў гандлю. Даследаваліся пытанні звароту прадпрыемстваў з адходамі: гадавы аб'ём адукацыі адходаў вытворчасці і спосабы абыходжання з імі на прадпрыемстве; выкарыстанне іншай другаснай сыравіны; бар'еры для больш поўнага выкарыстання адходаў на прадпрыемстве.

Важныя моманты даследавання:

  • У прамысловасці па меры росту памеру бізнесу і трансфармацыі арганізацый з малых у сярэднія і буйныя кіраўніцтва прадпрыемстваў усё ў большай ступені выкарыстоўваюць адходы ва ўласнай дзейнасці або перадаюць на перапрацоўку. Другаснае сыравіну выкарыстоўвае не больш 30% прадпрыемстваў прамысловасці, пры гэтым выкарыстанне адходаў у прамысловасці не залежыць ад формы ўласнасці.
  • Бар'еры, якія самі прадпрыемствы бачаць у тым, каб больш выкарыстоўваць адходы: адсутнасць тэхналогій перапрацоўкі, эканамічная немэтазгоднасць, зніжэнне якасці выпускаемай прадукцыі пры выкарыстанні другаснай сыравіны. Важна, што адсутнасць неабходнай заканадаўчай базы, якая рэгулюе адносіны ў сферы адходаў, практычна ніхто з прадпрыемстваў не называў у якасці стрымлівае фактару. Гэта звязана з наяўнасцю Нацыянальнай стратэгіі ўстойлівага развіцця, нацыянальнай стратэгіі па абыходжанні з цвёрдымі камунальнымі адходамі і другаснымі матэрыяльнымі рэсурсамі і дырэктывы №7, што спрыяе развіццю цыркулярнай эканомікі.

Можна вылучыць наступныя бар'еры для развіцця цыркулярнай эканомікі:

  • Сацыяльна-культурныя і інфармацыйныя бар'еры – недастатковая інфармаванасць адносна сутнасці, прынцыпаў і найлепшых даступных тэхналогій цыркулярнай эканомікі.
  • Эканамічныя бар'еры – укаранёная мадэль лінейнай эканомікі; адсутнасць матывацыі выбудоўваць каштоўнасныя ланцужкі для вытворчасці прадукцыі; эканамічная немэтазгоднасць, адсутнасць рэсурсаў для арыентацыі вытворчага працэсу на выкарыстанне другаснай сыравіны і стварэння сістэмы збору і перапрацоўкі.
  • Тэхналагічныя бар'еры – адсутнасць тэхналогій перапрацоўкі і плошчаў для прыёму, захоўвання і сартавання другасных рэсурсаў.

Рэкамендацыі па зняцці бар'ераў і прасоўванні цыркулярнай эканомікі:

  • Сацыяльна-культурныя і інфармацыйныя бар'еры – стварэнне интернетплатформы, якая змяшчае інфармацыю аб магчымасцях выкарыстання адходаў, гатовых рашэнняў для бізнесу, а таксама інфармацыйныя матэрыялы для папулярызацыі канцэпцыі цыркулярнай эканомікі ў грамадстве.
  • Эканамічныя бар'еры – укараненне эканамічных механізмаў стымулявання рэалізацыі праектаў цыркулярнай эканомікі.
  • Тэхналагічныя бар'еры – прыняцце мер па стымуляванні НДВКП у сферы зялёнай эканомікі, стварэнне тэхнічнай базы найлепшых практык.
  • Заканадаўчыя бар'еры – распрацоўка Нацыянальнага плана па развіцці зялёнай эканомікі ў Рэспубліцы Беларусь на перыяд да 2025 г.з вылучэннем цыркулярнай эканомікі ў якасці прыярытэтнага напрамку.

Больш падрабязна вывучыць вынікі можна ў прэзентацыі, а таксама ў наступных працах:

Прыняцце рашэнняў аб звароце з адходамі на прадпрыемствах Беларусі

Дзяржаўныя vs. прыватныя кампаніі: ці ёсць адрозненні ў абыходжанні з адходамі

Цыркулярная эканоміка ў Беларусі: бар'еры на шляху пераходу

Ганна Мюлер, навуковы супрацоўнік Вуппертальскага інстытута клімату, навакольнага асяроддзя і энергіі, прадставіла вынікі даследавання актуальнай сітуацыі ў кантэксце развіцця цыркулярнай эканомікі на прыкладзе Брэсцкай вобласці.

У 2018 годзе аб'ём адукацыі цвёрдых камунальных адходаў склаў каля 22 млн м3 – ён узрос за апошнія 7 гадоў на 21%. Прычыны гэтага – і фактычнае павелічэнне аб'ёму адходаў, і паляпшэнне сістэмы ўліку дадзеных. Другасных рэсурсаў у 2018 годзе было адабрана каля 99 тыс. тон, іх аб'ём узрос за апошнія 7 гадоў прыкладна ўдвая дзякуючы наяўнасці дзяржаўнай праграмы збору (нарыхтоўкі) і перапрацоўкі другаснай сыравіны і ўвядзення прынцыпу пашыранай адказнасці вытворцы.

Якія выгады могуць атрымаць прадпрыемствы ад укаранення прынцыпаў цыркулярнай эканомікі?

  • Зніжэнне выдаткаў на куплю сыравіны і звязаныя з гэтым макраэканамічныя выгады;
  • Павышэнне канкурэнтаздольнасці, незалежнасць ад імпарту сыравіны;
  • Стварэнне новых працоўных месцаў для работнікаў як з нізкім, так і з высокім узроўнем кваліфікацыі (бо перапрацоўка стварае больш працоўных месцаў, чым пахаванне, а лічбавая трансфармацыя стварае працоўныя месцы для высокакваліфікаваных кадраў).

Укараненне цыркулярнай эканомікі выгадна яшчэ і таму, што палітыка Еўрапейскай камісіі накіравана на ўзмацненне жорсткасці патрабаванняў да прадукцыі: павінны быць павялічаны нормы па працягласці тэрміну службы і рамонтапрыдатнасці. Да 2030 ў звароце на ўнутраным рынку павінны застацца толькі прадукты, прыдатныя да рециклингу, а доля другасных палімераў ў складзе пластыкавай тары для напояў павінна дасягнуць 25% да 2025 г.і 30% да 2029 г. Гэта важны аргумент для жадаючых экспартаваць сваю прадукцыю ў ЕС.

Прэзентацыя вынікаў даследавання актуальнай сітуацыі ў кантэксце развіцця цыркулярнай эканомікі на прыкладзе Брэсцкай вобласці

Якія перспектывы для паспяховага планавання і ўкаранення цыркулярнай эканомікі ў Беларусі?

Канцэпцыя цыркулярнай эканомікі замацаваная ў шэрагу нацыянальных прававых дакументаў: Нацыянальная стратэгія па абыходжанні з другаснай сыравінай да 2035 г., НСУР-2035, НСУР-2030, Указ Прэзідэнта №313, (дырэктыва №7). Ключавымі элементамі з'яўляецца пяціступеністая іерархія прыярытэтаў у галіне абыходжання з адходамі і прынцып пашыранай адказнасці вытворцы. Для ўкаранення цыркулярнай эканомікі неабходна даць веды і кампетэнцыі супрацоўнікам адміністрацый, робячы акцэнт на прадухіленні адходаў, а не толькі на аптымізацыі кіравання імі.

карта сайта