30 кастрычніка ў Мінску прайшоў круглы стол «Новая парадыгма ўстойлівага дэмаграфічнага развіцця». Мэтай круглага стала было выпрацаваць і абмеркаваць ключавыя элементы пазіцыі Рэспублікі Беларусь на саміце высокага ўзроўню па садзейнічанні паскарэнню праграмы дзеянняў на Міжнароднай канферэнцыі па народанасельніцтве і развіцці, які пройдзе ў Найробі, Рэспубліка Кенія, 12-14 лістапада 2019 года.
У круглым стале прынялі ўдзел Мар’яна Шчоткіна, намеснік Старшыні Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь, Нацыянальны каардынатар па дасягненні Мэтаў устойлівага развіцця, старшыня грамадскага аб’яднання «Беларускі саюз жанчын», Іаана Казана-Вішнявецкі, пастаянны каардынатар ААН у Рэспубліцы Беларусь, Аляксандра Салаўёва, пастаянны каардынатар ПРААН у Рэспубліцы Беларусь, Вольга Атрошчанка, намеснік прадстаўніка ЮНФПА ў Рэспубліцы Беларусь, Валерый Кавалькоў, намеснік міністра працы і сацыяльнай абароны Рэспублікі Беларусь, прадстаўнікі дзяржаўных органаў, навуковай супольнасці, зацікаўленых грамадскіх аб’яднанняў і міжнародных арганізацый, моладзевыя паслы МУР.
Мар’яна Шчоткіна ў сваім выступе адзначыла, што асноўная мэта ўстойлівага развіцця – гэта працяглае актыўнае жыццё і высокія стандарты дабрабыту грамадзян, а галоўныя складнікі яе дасягнення – устойлівае дэмаграфічнае ўзнаўленне, прадуктыўная занятасць і дастойныя даходы насельніцтва, якасная ахова здароўя, развітая сістэма адукацыі, што цалкам адпавядае ўстойліваму развіццю краіны. «Пытанні дэмаграфіі – гэта пытанні будучыні нашай краіны, нашай дзяржаўнасці і нашай нацыянальнай ідэнтычнасці» – падкрэсліла яна.
Адным з галоўных прыярытэтаў дэмаграфічнай палітыкі з’яўляецца павышэнне нараджальнасці з арыенцірам на стварэнне дадатковых стымулаў для нараджэння другіх і наступных дзяцей.
«Асаблівай увагі заслугоўваюць не толькі пытанні далейшага ўдасканалення формаў матэрыяльнай падтрымкі сем’яў з дзецьмі, колькі распрацоўкі інструментаў па прадастаўленні бацькам магчымасці сумяшчэння прафесійнай дзейнасці і выканання сямейных абавязкаў, а таксама комплексу мер па павышэнню ролі бацькоў у працэсе выхавання дзяцей, вырашэння хатніх і іншых сямейных пытанняў», – адзначыла нацыянальны каардынатар.
Пры гэтым неабходна забяспечыць працяглае і здаровае жыццё чалавека, распрацаваць комплекс мер па стымуляванні актыўнага даўгалецця асоб сталага ўзросту, іх сацыяльна-эканамічнай інтэграцыі ў грамадства. «Стратэгічная мэта ў галіне дэмаграфічнай палітыкі – падтрыманне колькасці насельніцтва на ўзроўні 9,4-9,5 млн чалавек, для дасягнення якой канцэпцыяй Нацыянальнай стратэгіі ўстойлівага развіцця да 2035 года прадугледжана рашэнне шэрагу задач у сферы эканомікі, экалогіі і сацыяльнай палітыкі», – падагульніла Мар’яна Шчоткіна.
Гендэрныя аспекты дэмаграфіі «з’яўляюцца скразной тэмай мэтаў ўстойлівага развіцця. Прынцып Парадку 2030 «ўзаемасувязь і непадзельнасць» не дазваляе нам спыняцца толькі на мэты № 5 (гендэрная роўнасць), але патрабуе ўкараняць гендэрна арыентаваны падыход ва ўсе вобласці ўстойлівага развіцця. Менавіта таму гендарна раўнапраўнае грамадства з’яўляецца адной з чатырох платформаў паскарэння для дасягнення ўсіх Мэтаў устойлівага развіцця ў нашай краіне – адзначыла пастаянны каардынатар ААН у Рэспубліцы Беларусь, Іаана Казана-Вішнявецкі.
Неабходнасць скразной інтэграцыі пытанняў гендэрнай роўнасці ў розныя нацыянальныя праграмы і палітыкі адлюстравана як у пятым Нацыянальным плане па забеспячэнні гендэрнай роўнасці да 2020 года, так і ў выніковым дакуменце першага Форуму ўстойлівага развіцця.
Гендэрны мэйнстрымінг (скразная інтэграцыя) прадугледжвае ўкараненне гендэрнай экспертызы заканадаўчых актаў, а таксама выкарыстанне гендэрна адчувальных бюджэтаў. Гендэрным называюць не той бюджэт, які дзеліцца напалову паміж мужчынамі і жанчынамі, а той, які дазваляе найбольш поўна ўлічыць іх інтарэсы і патрэбы і абараніць правы. Напрыклад, ці з’яўляецца справядлівым размеркаванне рэсурсаў для рэалізацыі рэпрадуктыўных правоў жанчын і мужчын, асабліва якія маюць інваліднасць, прымаючы пад увагу розныя мадэлі паводзінаў і навыкаў самазахавальных паводзін.
Гэтыя два прыярытэты (гендэрная экспертыза і гендарнае бюджэтаванне) былі адлюстраваны ў Нацыянальным аглядзе рэалізацыі палажэнняў Пекінскай дэкларацыі і Платформы дзеянняў, якія Беларусь прадставіла ў Еўрапейскую эканамічную камісію ААН па пытаннях гендэрнай роўнасці і пашырэння правоў і магчымасцяў жанчын у траўні гэтага года.
Інтэграцыя гендэрнага падыходу ў Парадак 2030 патрабуе таксама пашырэння кола звыклых дзеючых асоб, якія могуць унесці значны ўклад у забеспячэнне фактычнай роўнасці мужчын і жанчын.
Напрыклад, ужо сёння прыватны сектар дэманструе актыўную пазіцыю і сацыяльную адказнасць, выступаючы партнёрам ААН/ЮНФПА па пытаннях паляпшэння доступу жанчын з інваліднасцю да паслуг у галіне рэпрадуктыўнага здароўя. Беларускія кампаніі таксама пачынаюць укараняць паспяховыя міжнародныя практыкі, якія дапамагаюць работнікам з бацькоўскімі абавязкамі гарманічна спалучаць сямейныя і прафесійныя абавязкі. Для скарачэння больш чым двухразовага разрыву часу, якое мужчыны і жанчыны, асабліва якія маюць дзяцей да 10 гадоў, марнуюць на вядзенне хатняй гаспадаркі, важна прызнаць каштоўнасць хатняй неаплатнай працы жанчын і павялічваць ўклад мужчын у догляд за дзецьмі і іх выхаванне.
Падзел мужчынамі адказнасці за вядзенне хатняй гаспадаркі важны не толькі для раўнапраўя партнёраў у сям’і. Гэта гуляе вялікую ролю ва ўмацаванні эмацыйнай сувязі бацькоў з дзецьмі і павышае якасць жыцця мужчын. Дзякуючы нябачнаму і недаацэненаму ўкладу жанчын у хатнюю эканоміку, расце дабрабыт ўсіх членаў сям’і. Таму рэсурсы, якія дзяржава ўкладвае ў развіццё інфраструктуры дзіцячых дашкольных устаноў і паслуг, варта разглядаць не як выдаткі, але інвестыцыі.
Ва ўмовах выклікаў, звязаных са старэннем, важна таксама не выключаць пажылых жанчын і мужчын з праграм і паслуг рэпрадуктыўнага здароўя. ААН таксама вітае і падтрымлівае прапановы Міністэрства ўнутраных спраў па ўдасканаленні заканадаўства па папярэджанні хатняга гвалту. Пра гэта гаварылася на нацыянальных кансультацыях аб прыярытэтах Рамачнай праграмы супрацоўніцтва ААН і Беларусі да 2025 года.
Першая сесія была прысвечана ключавым складнікам устойлівага дэмаграфічнага развіцця ў Рэспубліцы Беларусь.
Вікторыя Юадэшка, загадчыца аддзела дэмаграфіі і гендарных даследаванняў установы «Навукова-даследчы інстытут працы Міністэрства працы і сацыяльнай абароны Рэспублікі Беларусь», прадставіла вынікі даследавання аб гендарных і пакаленчых аспектах размеркавання роляў у сям’і. Паводле гэтых вынікаў, большасць апытаных прызнаюць працу і сям’ю аднолькава важнымі для мужчын і жанчын, а таксама лічаць важным раўнпраўнае размеркаванне роляў у хатняй гаспадарцы. Тым не менш, у рэальнасці пераважае кансерватыўнае размеркаванне роляў: дзве траціны хатніх абавязкаў кладзецца на жанчын. У абмеркаванні ўдзельнікі круглага стала адзначылі, што гэта звязана з жыццеўстойлівасцю стэрэатыпаў аб ролях мужчын і жанчын, якія працягваюць падтрымлівацца ў рэкламе і СМІ.
Вольга Лукашкова, каардынатар праектаў у галіне гендарнай роўнасці Фонду ААН у галіне народанасельніцтва (ЮНФПА) выступіла з паведамленнем «Баланс сям’і і працы: ці рэальна гэта ў сучасным свеце?». Яна адзначыла, што адным з рашэнняў для дасягнення гэтага балансу можа быць стварэнне і прасоўванне працоўных месцаў, прыязных бацькам – і мужчынам, і жанчынам. Важна таксама мяняць стаўленне супрацоўнікаў да таго ўкладу, які робяць працуючыя бацькі – бацькоўства павінна быць прадстаўлена як каштоўнасць, а не клопат.
Ужо сёння беларускія кампаніі пачынаюць укараняць паспяховыя міжнародныя практыкі, якія дапамагаюць працуючым бацькам гарманічна спалучаць сямейныя і прафесійныя абавязкі, прапануюць супрацоўнікам дапамогу ў сумяшчэнні працы і сям’і. Кампанія МТС падзялілася сваім вопытам і распавяла, якія кіраўніцкія рашэнні і інструменты яны выкарыстоўваюць, каб збалансаваць працу і сям’ю. У іх ліку тры дадатковых аплатных дня водпуску бацьку ў выпадку нараджэння дзіцяці, плаваючы час пачатку і заканчэння працоўнага дня, карпаратыўныя медыцынскія страхоўкі для супрацоўнікаў і іх сем’яў.
Філіп Біканаў, мэнэджэр праектаў ТАА «ЦСБТ САТИО», прадставіў вынікі даследавання пра стаўленне насельніцтва да людзей сталага ўзросту і ўспрыманне старасці. Апытанне паказала, што ў беларусаў яшчэ дастаткова высокі ўзровень эйджызму: пажылыя людзі часта ўспрымаюцца як сумныя, з імі не хочацца знаходзіцца разам, адмаўляецца іх сацыяльная значнасць. Такое стаўленне ёсць нават у людзей з высокім узроўнем адукацыі і кваліфікацыі. Беларусы таксама горш ўспрымаюць старасць па параўнанні з людзьмі ў іншых краінах па дадзеных міжнародных даследаванняў. Тым не менш, людзі гатовыя дапамагаць пажылым людзям і камунікаваць з імі. Эйджызм наносіць шкоду грамадству ў цэлым, таму неабходна мяняць камунікацыйную стратэгію з паслання «пажылы чалавек мае патрэбу ў дапамозе» на трансляцыю вобразу пажылога чалавека як цікавага, актыўнага і запатрабаванага.
Валерый Кавалькоў, намеснік міністра працы і сацыяльнай абароны Рэспублікі Беларусь, падвёў вынікі сесіі, распавёўшы аб перспектыўных напрамках развіцця дзяржаўнай дэмаграфічнай палітыкі. Ён падкрэсліў сувязь дэмаграфічнай палітыкі з эканамічнымі і сацыяльнымі працэсамі, адзначыў важнасць умацавання межпоколенческих сувязяў, актыўнага даўгалецця і раўнацэннага ўкладу бацькоў у выхаванне дзяцей.
Другая сесія круглага стала была прысвечана здароўю і дабрабыту жанчын.
Людміла Лёгкая, загадчык аддзела медыцынскай дапамогі маці і дзецям Міністэрства аховы здароўя Рэспублікі Беларусь, у прэзентацыі «Здароўе кожнай жанчыны – адзін з найважнейшых напрамкаў дзяржаўнай палітыкі ў галіне аховы здароўя» прадставіла паказчыкі службы аховы здароўя ў 1990-х і сучасныя. Напрыклад, паказчык мацярынскай смяротнасці зменшыўся з 29,1 на 100 000 жыванароджаных дзяцей да 2,8 у 2008 годзе. Паменшылася колькасць абортаў і падлеткавых цяжарнасцяў, таму так важна працаваць з дзецьмі і падлеткамі, адукоўваць іх і прафесійна даносіць веды. Таксама ў сферы аховы здароўя адбылася адаптацыя клінічных пратаколаў медыцынскай дапамогі ў сферы акушэрства і гінекалогіі да міжнародных стандартаў, зменшыліся медыцынскія абмежаванні для людзей з інваліднасцю, а ў будучыні плануецца надаваць больш увагі мужчынскаму здароўю, у прыватнасці, праблеме мужчынскага бясплоддзя.
Святлана Нагібовіч, намеснік дырэктара ДУ РНПЦ «Маці і дзіця», Венера Семянчук, загадчыца аддзела рэпрадуктыўнага здароўя ГУ РНПЦ «Маці і дзіця» прадставілі дасягненні аховы здароўя ў галіне аховы здароўя жанчыны, тэхналогіі сучаснай родадапамогі, перынатальныя тэхналогіі, якія робяць гэты працэс бяспечным.
Яўген Шаўко, старшыня ГА «Рэспубліканская асацыяцыя інвалідаў-калясачнікаў», указаў на важнасць прасоўвання роўных правоў у рэпрадуктыўнай сферы ў паведамленні «Доступ жанчын з інваліднасцю да паслуг у галіне рэпрадуктыўнага здароўя». Праблемай па-ранейшаму з’яўляецца безбар’ернае асяроддзе: адсутнічае доступ да гінекалагічных кабінетаў і абсталявання, з-за чаго жанчыны з інваліднасцю не заўсёды могуць наведаць гінеколага.
Людміла Жылевіч, кіраўнік рэспубліканскага геранталагічнага цэнтра (актыўнага даўгалецця) прадставіла прэзентацыю «Жаночае здароўе як адна з умоў актыўнага даўгалецця (перыяд менапаўзы)». Чаканая продолжительнсть жанчын цяпер на 10 гадоў больш, чым у мужчын, у якіх вышэй смяротнасць ад неінфекцыйных захворванняў. Аднак гэта фактары рызыкі, якія можно змяніць – гэта магчымасць для паляпшэння сітуацыі. Таксама важная самаацэнка здароўя, адукацыя і правільнае вядзенне з боку лекара – не толькі для рэпрадуктыўнага здароўя, але і для актыўнага старэйшага ўзросту.
Ключавыя пазіцыі круглага стала будуць прадстаўлены на саміце высокага ўзроўню па садзейнічанні паскарэнню праграмы дзеянняў міжнароднай канферэнцыі па народанасельніцтве і развіцці, якая пройдзе праз некалькі дзён у Найробі, Кенія. Саміт закліканы пацвердзіць міжнародныя абавязацельствы, якія ўзялі на сябе 179 краін свету 25 гадоў таму з мэтай умацаваць правы і магчымасці жанчын і дзяўчынак, а таксама сем’і, супольнасці і дзяржавы. Сустрэча ў Найробі будзе арганізавана з улікам інтэграванага падыходу па 5 тэматычных абласцях, якія знаходзяцца ў фокусе ўвагі не толькі міжнароднай супольнасці, але і Рэспублікі Беларусь. Адначасова яны адлюстраваны ў Мэтах ўстойлівага развіцця. Сярод іх пытанні: ўсеагульнага доступу да паслуг сэксуальнага і рэпрадуктыўнага здароўя і забеспячэння правоў, адказ на дэмаграфічныя выклікі і іх уплыў на ўстойлівае развіццё, супрацьдзеянне гвалту ў адносінах да жанчын і дзяўчынак, вылучэнне рэсурсаў для забеспячэння дасягнутага прагрэсу.
Круглы стол праводзіўся пры падтрымцы праекта ПРААН/ЮНІСЕФ ЮНФПА «Падтрымка функцыянавання архітэктуры кіравання працэсам дасягнення Мэт устойлівага развіцця Рэспублікі Беларусь», Нацыянальным выканаўчым агенцтвам якога з’яўляецца Міністэрства замежных спраў Рэспублікі Беларусь.
Прэс-канферэнцыя «Нацыянальны вопыт Беларусі па дасягненні Мэтаў устойлівага развіцця ў галіне занятасці насельніцтва і матывацыі працы» прайшла 29 кастрычніка 2019 г. у прэс-цэнтры Дома прэсы. У мерапрыемстве прынялі ўдзел: Дакукіна Алёна Анатольеўна – намеснік начальніка ўпраўлення палітыкі занятасці Міністэрства працы і сацыяльнай абароны Рэспублікі Беларусь; Кудзевіч Таццяна Юр’еўна – намеснік старшыні камітэта-начальнік упраўлення занятасці насельніцтва камітэта па працы, занятасці і сацыяльнай абароне Мінгарвыканкама; Ігнатовіч Наталля Генадзьеўна – намеснік старшыні Камітэта па працы, занятасці і сацыяльнай абароне Мінаблвыканкама; Шаўчук Дзмітрый Аляксандравіч – кіраўнік Галоўнага ўпраўлення сацыяльнага партнёрства і працоўных адносін Апарату Савета Федэрацыі прафсаюзаў Беларусі; Чыстадарскі Аляксей Уладзіміравіч – кіраўнік аддзела інфармацыі і прасоўвання ПРААН у Беларусі.
У сваім выступе намеснік начальніка ўпраўлення палітыкі занятасці Міністэрства працы і сацыяльнай абароны Рэспублікі Беларусь Алена Дакукіна спынілася на інфармацыі аб тым, што за мінулы перыяд гэтага года больш за 140 тыс.чалавек звярнуліся ў службу занятасці, садзейнічанне ў працаўладкаванні аказана больш за 100 тыс. з іх. Сітуацыя на рынку працы стабільная, агульная колькасць занятых у эканоміцы застаецца практычна нязменнай. Паводле апошніх звестак, за 9 месяцаў гэтага года тэмп росту колькасці занятых у эканоміцы склаў 99,8%. Узровень беспрацоўя скараціўся: у жніўні 2019-га ён склаў 3,9 %, тады як летась – 4,8%.
«Важны аспект у працы службы занятасці – больш хуткае вяртанне беспрацоўнага на рынак працы. Сярэдні перыяд пошуку месца працы ў гэтым годзе склаў 7 месяцаў, у мінулым – 8», – адзначыла спікер. Па яе словах, у краіне расце колькасць вакансій і попыт на працоўную сілу.
На працягу ўсяго года ў агульнарэспубліканскім банку даступна больш за 80 тыс. вакансій, сярод якіх пераважаюць працоўныя прафесіі. Як паказвае практыка, грамадзяне актыўна займаюцца пошукам працы самастойна, у тым ліку шукаюць месца і ў банку дадзеных: за 9 месяцаў – больш за 12 млн.наведванняў. Беспрацоўныя могуць прайсці навучанне па больш чым 100 прафесіях, 10% з якіх-інтэграваныя (напрыклад, тынкоўшчык-маляр, плітачнік-абліцоўшчык). «Арыентуемся на навучанне беспрацоўных пад заказ пэўнага наймальніка. Гэта гарантуе ім стопрацэнтнае працаўладкаванне. За 9 месяцаў на навучанне накіравана больш за 4 тыс.чалавек. Гэта 5% ад усіх якія маюць патрэбу ў працаўладкаванні», – распавяла прадстаўнік Міністэрства.
Пра тое, што ў Мінскай вобласці, сярод абласцей краіны, самы нізкі працэнт беспрацоўя, паведаміла намеснік старшыні Камітэта па працы, занятасці і сацыяльнай абароне Мінскай вобласці Наталля Ігнатовіч. Узровень беспрацоўя ў гэтым рэгіёне сёння складае 0,2%. Сітуацыя на рынку працы характарызуецца павелічэннем колькасці працоўных месцаў. На аднаго беспрацоўнага ўмоўна прыпадае 12 вакансій, што ў два разы больш, чым годам раней. Найбольш запатрабаваныя прафесіі ў сельскай мясцовасці – жывёлаводы, заатэхнікі, ветэрынары, урачы, медсёстры. Дзяржсубсідыю на адкрыццё ўласнай справы атрымалі 219 чалавек, часцей гаворка ідзе пра паслугі цырульняў і бытавым абслугоўванні. Адна з формаў арганізацыі занятасці, што апраўдалі сябе ў Мінскай вобласці – перасяленне з мэтай працаўладкавання.
«Службы занятасці праводзяць працу з наймальнікамі ў іншым рэгіёне. Заключаецца трохбаковы дагавор, і беспрацоўны пераязджае ў іншы раён, дзе яму прадастаўляюць жыллё (інтэрнат, кватэру або дом) разам з членамі сям’і, уключаючы дзяцей. Толькі сёлета змянілі месца працы разам з месцам жыхарства 35 сем’яў», – падзялілася інфармацыяй Наталля Ігнатовіч.
Міністэрства працы і сацыяльнай абароны адказна за рэалізацыю наступных Мэтаў устойлівага развіцця:
Мэта 1. Паўсюдная ліквідацыя галечы ва ўсіх яе формах;
Мэта 5. Забеспячэнне гендэрнай роўнасці і пашырэнне правоў і магчымасцяў усіх жанчын і дзяўчынак;
Мэта 8. Садзейнічанне паступальнаму, усёахопнаму і ўстойліваму эканамічнаму росту, поўнай і прадукцыйнай занятасці і годнай працы для ўсіх;
Мэта 10. Скарачэнне няроўнасці ўнутры краін і паміж імі.
У Санкт-Пецярбургу 17-19 кастрычніка адбылася XXV Міжнародная Жаночая канферэнцыя «Усход – Захад сустракаюцца ў Санкт-Пецярбургу», якая праводзіцца пры падтрымцы ўрада Санкт-Пецярбурга.
Канферэнцыя стала пляцоўкай для абмену перадавым вопытам у развіцці глабальнага і лічбавага мыслення, ідэй жаночага бізнесу, сацыяльнага прадпрымальніцтва, прымянення сучасных тэхналогій, для стварэння рэгіянальных і міжнародных гуманітарных і дзелавых кантактаў, механізмаў рэалізацыі нацыянальнай стратэгіі дзеянняў у інтарэсах жанчын, а таксама дасягненні Мэтаў ўстойлівага развіцця.
Па дадзеных арганізатараў, у канферэнцыі прынялі ўдзел жанчыны з 35 краін свету.
«Дэлегацыя ад Рэспублікі Беларусь-гэта прадстаўніцы самай аўтарытэтнай і масавай жаночай грамадскай арганізацыі краіны – Беларускага саюза жанчын – гэта дзяржаўныя служачыя, прадстаўнікі бізнесу, кіраўнікі арганізацый, моладзевыя лідэры. І мы разлічваем на новыя знаёмствы і кантакты ў Санкт-Пецярбургу», – адзначыла ў сваім выступленні намеснік Старшыні Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь, Нацыянальны каардынатар па дасягненні Мэт устойлівага развіцця, старшыня Беларускага саюза жанчын Мар’яна Шчоткіна.
Яна таксама падкрэсліла, што сучасная жанчына валодае неверагоднымі магчымасцямі ў палітыцы, і даследаванні паказваюць, што ўдзел жанчын у кіраванні з’яўляецца стабілізуючым фактарам. Пры гэтым жанчын у сусветнай палітыцы пакуль мала, і неабходная далейшая сумесная дзейнасць, накіраваная на забеспячэнне іх правоў.
Яна прывяла статыстычныя дадзеныя структуры «ААН – Жанчыны», у якіх адлюстравана, што ў 18 краінах мужы могуць фізічна перашкодзіць жонкам працаваць, у 39 краінах дачкі і сыны не маюць роўных правоў атрымання ў спадчыну, а ў 49 дзяржавах адсутнічаюць законы, якія абараняюць жанчын ад бытавога гвалту.
«У аснове гендэрнай палітыкі нашай краіны ляжаць агульнапрызнаныя міжнародныя нормы, а ў Нацыянальнай стратэгіі ўстойлівага сацыяльна-эканамічнага развіцця да 2030 года вызначана, што дасягненне гендэрнай роўнасці з’яўляецца адным з асноўных прынцыпаў ўстойлівага развіцця краіны», – адзначыла Мар’яна Шчоткіна.
Нацыянальны каардынатар таксама прапанавала больш увагі надаваць ўключэнню моладзі ў рашэнне пытанняў гендэрнай роўнасці на міжнародным узроўні.
«Залучаючы моладзь у рэалізацыю сацыяльна-эканамічных і палітычных задач мы спрыяем яе станаўленню і развіццю, забяспечваем пераемнасць у рэалізуемай палітыцы і прыняцці рашэнняў. Робячы акцэнт у гэтай працы на маладых жанчын, мы ствараем умовы для далейшага прасоўвання прынцыпаў роўнасці ў грамадстве» – падагульніла Мар’яна Шчоткіна.
Больш за 200 партнёраў Арганізацыі Аб’яднаных Нацый з усіх рэгіёнаў Рэспублікі сабраліся для ўдзелу ў Нацыянальных кансультацыях аб прыярытэтах Рамачнай праграмы супрацоўніцтва ААН і Рэспублікі Беларусь у галіне ўстойлівага развіцця на 2021-2025 гг., якія прайшлі ў Мінску 23-24 кастрычніка 2019 г.
Нацыянальныя кансультацыі аб прыярытэтах Рамачнай праграмы супрацоўніцтва ААН і Рэспублікі Беларусь у галіне ўстойлівага развіцця на 2021-2025 гг. упершыню праводзяцца ў рэспубліцы з шырокім удзелам партнёраў ААН, такіх як прадстаўнікі ўрада, парламента, арганізацый грамадзянскай супольнасці і бізнесу. Кансультацыі з’яўляюцца працягам дзейнасці арганізацый сістэмы ААН у Беларусі па аказанні дапамогі Рэспубліцы Беларусь у рэалізацыі мэтаў устойлівага развіцця.
У сваім выступе на адкрыцці нацыянальных кансультацый нацыянальны каардынатар па дасягненню МУР Мар’яна Шчоткіна паказала на важнасць таго, каб эксперты, якія працуюць над новай праграмай, былі зацікаўлены ў выніках працы і самі прынялі мэты ўстойлівага развіцця, бо за іх рэалізацыяй стаіць цяжкая штодзённая праца.
«Самая галоўная мэта – гэта мэта, прысвечаная партнёрству. У дадатак да надзейных, матываваных партнёрах Беларусі, мы знаходзім новых сяброў. Збліжаюцца пазіцыі паміж дзяржавамі на аснове працы па МУР, што спрыяе выпрацоўцы даверу паміж імі і што з’яўляецца залогам паляпшэння як палітычных, так і эканамічных адносін», – сказала Мар’яна Шчоткіна.
Выступаючы перад удзельнікамі кансультацый, намеснік міністра замежных спраў Андрэй Дапкюнас адзначыў, што ў Беларусі з арганізацыяй Аб’яднаных Нацый у Беларусі склаліся даўнія, канструктыўныя адносіны, рэалізавана шмат праектаў тэхнічнай дапамогі.
«У цяперашні час мы знаходзімся на новым этапе. Парадак дня ў галіне ўстойлівага развіцця, рэформа сістэмы развіцця ААН, ініцыяваная Генеральным сакратаром ААН, даюць магчымасць зірнуць на праграмную працу Беларусі з ААН пад новым вуглом, што дазволіць выйсці на новы, больш эфектыўны ўзровень супрацоўніцтва», – падкрэсліў намеснік міністра замежных спраў.
Выступаючы на адкрыцці мерапрыемства, пастаянны каардынатар ААН Іаана Казана-Вішнявецкі адзначыла важную ролю, якую адыгрываюць нацыянальны каардынатар па дасягненні Мэтаў устойлівага развіцця, Міністэрства замежных спраў Рэспублікі Беларусь, іншыя дзяржаўныя органы, а таксама арганізацыі грамадзянскай супольнасці, бізнес-партнёры і моладзь у справе прасоўвання МУР на краінавым узроўні і падрыхтоўцы новай Рамачнай праграмы супрацоўніцтва.
Новая праграма прыйдзе на змену Рамачнай праграме ААН па аказанні дапамогі Рэспубліцы Беларусь у мэтах развіцця на 2016-2020 гг. нацыянальныя кансультацыі дазволяць вызначыць прыярытэтныя сферы супрацоўніцтва ААН і Рэспублікі Беларусь пры ўдзеле дзяржаўных органаў, арганізацый грамадзянскай супольнасці, бізнесу і агенцтваў сістэмы ААН.
У першай частцы нацыянальных кансультацый удзельнікі азнаёміліся з прыярытэтамі Нацыянальнай стратэгіі ўстойлівага развіцця Рэспублікі Беларусь на перыяд да 2035 года, вынікамі рэгіянальных кансультацый, спосабамі паскарэння рэалізацыі ЦУР.
У ходзе кансультацый агенцтва сістэмы ААН і нацыянальныя эксперты абмеркавалі прыярытэты дасягнення Мэтаў ўстойлівага развіцця па чатырох напрамках:
● «Зялёны» пераход да інклюзіўнага і ўстойлівага росту;
● Арыентацыя на будучыя пакаленні;
● Лічбавыя трансфармацыі і сацыяльныя інавацыі;
● Гендэрная роўнасць у грамадстве.
Згодна з індэксам устойлівага развіцця краін, на працягу двух апошніх гадоў Беларусь займае 23-е месца ў міжнародным рэйтынгу (з 156 краін у 2018 г. і 162 краін у 2019 г.) і ў цэлым ацэньваецца вышэй за сярэдні па рэгіёне Усходняй Еўропы і Цэнтральнай Азіі ў дасягненні Мэтаў устойлівага развіцця.
З 22 па 24 кастрычніка ў Хургадзе (Егіпет) праходзіць міжнародная канферэнцыя па нацыянальным патэнцыяле ў галіне ацэнкі (2019 International Conference on National Evaluation Capacities). Слоганам канферэнцыі з’яўляецца «Не пакідаючы нікога ўбаку: ацэнка да 2030 года», у ёй удзельнічае больш за 500 чалавек – прадстаўнікоў урадаў і парламентаў розных краін, міжнародных арганізацый у галіне развіцця і арганізацый, якія ажыццяўляюць ацэнку. Прадстаўніком Рэспублікі Беларусь на Канферэнцыі была Намеснік Старшыні Нацыянальнага статыстычнага камітэта Рэспублікі Беларусь А. І. Кухарэвіч.
Мэты ўстойлівага развіцця азначаюць, што нацыянальныя ўрады будуць самастойна вызначаць і ацэньваць свае задачы і індыкатары ў дасягненні мэтаў. Каб да 2030-га дасягнуць Мэтаў ўстойлівага развіцця, кожная краіна павінна праводзіць ацэнку і аналіз прагрэсу ў дасягненні мэтаў і асвятлення дасягненняў і праблем на гэтым шляху. Гэта будзе спрыяць павышэнню падсправаздачнасці, транспарэнтнасці і прыняцця рашэнняў.
Пасяджэнні канферэнцыі будуць арганізаваны па трох узаемазвязаных кірунках:
Сачыць за канферэнцыяй можна ў Твітэры па хештегу #NECdev, таксама можна далучыцца да жывой трансляцыі, азнаёміцца з профілямі краін, якія ажыццяўляюць нацыянальную ацэнку, і прайсці самаацэнку онлайн.
Круглы стол «Патэнцыял і перспектыўныя напрамкі развіцця эканомікі замкнёнага цыкла ў Беларусі» прайшоў 18 кастрычніка ў Мінску ў рамках XX Міжнароднай канферэнцыі ў НДЭІ Мінэканомікі пры падтрымцы Праграмы развіцця ААН у Рэспубліцы Беларусь і праграмы падтрымкі Беларусі ФРГ.
З прывітальным словам да ўдзельнікаў звярнуліся Чабатар Юрый Адамовіч, намеснік міністра эканомікі, Аляксандра Салаўёва, пастаянны прадстаўнік ПРААН у Рэспубліцы Беларусь, і Астрыд Зам, выканаўчы дырэктар Дортмундскага міжнароднага адукацыйнага цэнтра. У круглым стале прынялі ўдзел прадстаўнікі дзяржаўных органаў, грамадскіх арганізацый і бізнес супольнасці. На круглым стале абмеркавалі магчымасці і перспектывы цыркулярнай эканомікі ў Беларусі, вопыт прыватных кампаній у сферы кіравання адходамі і вынікі праекта па зялёнай эканоміцы.
Эканоміка замкнёнага цыклу (кругавая эканоміка, цыркулярная эканоміка) з’яўляецца асноўным кампанентам ўстойлівага развіцця і зялёнай эканомікі. Пры гэтым аднойчы створаны кошт захоўваецца ў эканоміцы максімальна працяглы тэрмін. Фокус робіцца на ўсіх фазах жыццёвага цыкла прадукцыі: дызайне прадукту, здабычы сыравіны, вытворчасці, збыце, карыстанні і кіраванні адходамі. Замкнёным цыкл можа быць на розных узроўнях: энергетыка, сыравіна, прадукты цалкам, асобныя кампаненты. У цыркулярнай эканоміцы важная сістэма прынцыпаў 5R (англ.:): Reduce (скарачэнне спажывання), Reuse (паўторнае выкарыстанне), Repair (Рамонт), Remanufacture (аднаўленне), Recycle (перапрацоўка). Укараненне цыркулярнай эканомікі з’яўляецца важным укладам у Мэты ўстойлівага развіцця 8 (дастойная работа і эканамічны рост), 9 (індустрыялізацыя, інавацыі і інфраструктура) і 12 (адказнае спажыванне і вытворчасць).
Вольга Чаброўская, кіраўнік праекта «Уцягванне грамадскасці ў экалагічны маніторынг і паляпшэнне кіравання аховай навакольнага асяроддзя на мясцовым узроўні», што фінансуецца ЕС і рэалізуецца ПРААН, прадставіла ўдзельнікам круглага стала дасягненні праекта «Садзейнічанне пераходу Рэспублікі Беларусь да «зялёнай» эканомікі», што фінансуецца ЕС і рэалізуецца ПРААН. Усяго ў рамках праекта прайшло больш за 30 мерапрыемстваў, уключаючы тры экафорумы, у якіх прынялі ўдзел больш за 4000 чалавек. Па выніках праекта быў зняты рэпартаж з субтытрамі на англійскай і французскай мовах, у БДЭУ зялёная эканоміка ўкараняецца ў навучальны працэс у рамках курса «Кіраванне зялёным развіццём нацыянальнай эканомікі», тры відэаролікі па зялёнай эканоміцы былі прызнаныя сацыяльнай рэкламай, распрацавана бясплатная тэматычная гульня для смартфонаў.
Ірына Тачыцкая, навуковы дырэктар Даследчага цэнтра ІПМ, і Надзея Батава, эксперт BEROC, загадчыца сектара эколага-эканамічных праблем Інстытута эканомікі НАН, прадставілі вынікі Цэнтра эканамічных даследаванняў BEROC у рамках праекта па цыркулярнай эканоміцы. Цэнтр праводзіў апытанне сярод прамысловых, будаўнічых, сельскагаспадарчых прадпрыемстваў і арганізацый гандлю. Даследаваліся пытанні абыходжання прадпрыемстваў з адходамі: гадавы аб’ём адукацыі адходаў вытворчасці і спосабы абыходжання з імі на прадпрыемстве; выкарыстанне іншай другаснай сыравіны; бар’еры для больш поўнага выкарыстання адходаў на прадпрыемстве. Таксама былі дадзены рэкамендацыі па зняцці бар’ераў і прасоўванні цыркулярнай эканомікі.
Анне Мюлер, навуковы супрацоўнік Вуппертальскага інстытута клімату, навакольнага асяроддзя і энергіі, прадставіла вынікі даследавання актуальнай сітуацыі ў кантэксце развіцця цыркулярнай эканомікі на прыкладзе Брэсцкай вобласці. Былі прааналізаваны таксама моцныя і слабыя бакі, шанцы і рызыкі пры пераходзе на цыркулярную эканоміку.
У якасці завяршэння круглага стала адбылася дыскусія аб перспектывах для паспяховага планавання і ўкаранення цыркулярнай эканомікі ў Беларусі. Удзельнікі адзначылі важнасць адсутнасці заканадаўчых бар’ераў для пераходу на цыркулярную эканоміку, бо канцэпцыя цыркулярнай эканомікі замацаваная ў шэрагу нацыянальных прававых дакументах: Нацыянальная стратэгія па абыходжанні з другаснай сыравінай да 2035 г., НСУР-2035, НСУР-2030, Указ Прэзідэнта №313, (дырэктыва №7). Ключавымі элементамі з’яўляецца пяціступеністая іерархія прыярытэтаў у галіне абыходжання з адходамі і прынцып пашыранай адказнасці вытворцы. Для ўкаранення цыркулярнай эканомікі неабходна даць веды і кампетэнцыі супрацоўнікам адміністрацый, робячы акцэнт на прадухіленні адукацыі адходаў, а не толькі на аптымізацыі кіравання імі.
З прывітальным словам да ўдзельнікаў звярнуліся Чабатар Юрый Адамовіч, намеснік міністра эканомікі і Аляксандра Салаўёва, пастаянны прадстаўнік ПРААН у Рэспубліцы Беларусь і Астрыд Зам, выканаўчы дырэктар Дортмундскага міжнароднага адукацыйнага цэнтра. У круглым стале прынялі ўдзел прадстаўнікі дзяржаўных органаў, грамадскіх арганізацый і бізнес супольнасці. На круглым стале абмеркавалі магчымасці і перспектывы цыркулярнай эканомікі ў Беларусі, вопыт прыватных кампаній у сферы кіравання адходамі і вынікі праекта па зялёнай эканоміцы.
Эканоміка замкнёнага цыклу (кругавая эканоміка, цыркулярная эканоміка) з’яўляецца асноўным кампанентам ўстойлівага развіцця і зялёнай эканомікі. Пры гэтым аднойчы створаны кошт захоўваецца ў эканоміцы максімальна працяглы тэрмін. Фокус робіцца на ўсіх фазах жыццёвага цыкла прадукцыі: дызайне прадукту, здабычы сыравіны, вытворчасці, збыце, карыстанні і кіраванні адходамі. Замкнёным цыкл можа быць на розных узроўнях: Энергетыка, сыравіна, прадукты цалкам, асобныя кампаненты. У цыркулярнай эканоміцы важная сістэма прынцыпаў 5R (англ.:): Reduce (скарачэнне спажывання), Reuse (паўторнае выкарыстанне), Repair (Рамонт), Remanufacture (аднаўленне), Recycle (перапрацоўка). Укараненне цыркулярнай эканомікі з’яўляецца важным укладам у Мэты ўстойлівага развіцця 8 (дастойная работа і эканамічны рост), 9 (індустрыялізацыя, інавацыі і інфраструктура) і 12 (адказнае спажыванне і вытворчасць).
Вольга Чаброўская, кіраўнік праекта «Уцягванне грамадскасці ў экалагічны маніторынг і паляпшэнне кіравання аховай навакольнага асяроддзя на мясцовым узроўні», што фінансуецца ЕС і рэалізуецца ПРААН, прадставіла ўдзельнікам круглага стала дасягненні праекта «Садзейнічанне пераходу Рэспублікі Беларусь да «зялёнай» эканомікі», што фінансуецца ЕС і рэалізуецца ПРААН. Усяго ў рамках праекта прайшло больш за 30 мерапрыемстваў, уключаючы тры экафорумы, у якіх прынялі ўдзел больш за 4000 чалавек. Па выніках праекта быў зняты рэпартаж з субтытрамі на англійскай і французскай мовах, у БДЭУ зялёная эканоміка ўкараняецца ў навучальны працэс у рамках курса «Упраўленне зялёным развіццём нацыянальнай эканомікі», тры відэаролікі па зялёнай эканоміцы былі прызнаныя сацыяльнай рэкламай, распрацавана бясплатная тэматычная гульня для смартфонаў. Таксама была дапрацаваная Зялёная карта Беларусі, дзе можна знайсці звесткі аб экадружалюбных арганізацыях і прадпрыемствах. Вось некалькі прыкладаў пілотных праектаў: развіццё зялёнага транспарту ў горадзе Нясвіж; стварэнне экалагічнага інфармацыйнага цэнтра ў рэспубліканскіх заказніках «Прыбужскае Палессе» і «Свіцязянскі», арганізацыя вытворчасці офіснай паперы з другасных рэсурсаў у горадзе Барысаў, стварэнне комплексу па перапрацоўцы драўняных адходаў у біяпаліва ў горадзе Брэст і іншыя. Аб усіх праектах можна даведацца ў прэзентацыі.
Прэзентацыя «Дасягненні праекта «Садзейнічанне пераходу Рэспублікі Беларусь да зялёнай эканомікі»
Ірына Тачыцкая, навуковы дырэктар Даследчага цэнтра ІПМ, і Надзея Батава, эксперт BEROC, загадчыца сектара эколага-эканамічных праблем Інстытута эканомікі НАН, прадставілі вынікі Цэнтра эканамічных даследаванняў BEROC у рамках праекта па цыркулярнай эканоміцы. Цэнтр праводзіў апытанне сярод прамысловых будаўнічых сельскагаспадарчых прадпрыемстваў і арганізацый гандлю. Адказы былі атрыманы ад 330 прамысловых прадпрыемстваў, 185 прадпрыемстваў будаўнічай індустрыі і 136 прадпрыемстваў гандлю. Даследаваліся пытанні звароту прадпрыемстваў з адходамі: гадавы аб’ём адукацыі адходаў вытворчасці і спосабы абыходжання з імі на прадпрыемстве; выкарыстанне іншай другаснай сыравіны; бар’еры для больш поўнага выкарыстання адходаў на прадпрыемстве.
Важныя моманты даследавання:
Можна вылучыць наступныя бар’еры для развіцця цыркулярнай эканомікі:
Рэкамендацыі па зняцці бар’ераў і прасоўванні цыркулярнай эканомікі:
Больш падрабязна вывучыць вынікі можна ў прэзентацыі, а таксама ў наступных працах:
Прыняцце рашэнняў аб звароце з адходамі на прадпрыемствах Беларусі
Дзяржаўныя vs. прыватныя кампаніі: ці ёсць адрозненні ў абыходжанні з адходамі
Цыркулярная эканоміка ў Беларусі: бар’еры на шляху пераходу
Ганна Мюлер, навуковы супрацоўнік Вуппертальскага інстытута клімату, навакольнага асяроддзя і энергіі, прадставіла вынікі даследавання актуальнай сітуацыі ў кантэксце развіцця цыркулярнай эканомікі на прыкладзе Брэсцкай вобласці.
У 2018 годзе аб’ём адукацыі цвёрдых камунальных адходаў склаў каля 22 млн м3 – ён узрос за апошнія 7 гадоў на 21%. Прычыны гэтага – і фактычнае павелічэнне аб’ёму адходаў, і паляпшэнне сістэмы ўліку дадзеных. Другасных рэсурсаў у 2018 годзе было адабрана каля 99 тыс. тон, іх аб’ём узрос за апошнія 7 гадоў прыкладна ўдвая дзякуючы наяўнасці дзяржаўнай праграмы збору (нарыхтоўкі) і перапрацоўкі другаснай сыравіны і ўвядзення прынцыпу пашыранай адказнасці вытворцы.
Якія выгады могуць атрымаць прадпрыемствы ад укаранення прынцыпаў цыркулярнай эканомікі?
Укараненне цыркулярнай эканомікі выгадна яшчэ і таму, што палітыка Еўрапейскай камісіі накіравана на ўзмацненне жорсткасці патрабаванняў да прадукцыі: павінны быць павялічаны нормы па працягласці тэрміну службы і рамонтапрыдатнасці. Да 2030 ў звароце на ўнутраным рынку павінны застацца толькі прадукты, прыдатныя да рециклингу, а доля другасных палімераў ў складзе пластыкавай тары для напояў павінна дасягнуць 25% да 2025 г.і 30% да 2029 г. Гэта важны аргумент для жадаючых экспартаваць сваю прадукцыю ў ЕС.
Прэзентацыя вынікаў даследавання актуальнай сітуацыі ў кантэксце развіцця цыркулярнай эканомікі на прыкладзе Брэсцкай вобласці
Якія перспектывы для паспяховага планавання і ўкаранення цыркулярнай эканомікі ў Беларусі?
Канцэпцыя цыркулярнай эканомікі замацаваная ў шэрагу нацыянальных прававых дакументаў: Нацыянальная стратэгія па абыходжанні з другаснай сыравінай да 2035 г., НСУР-2035, НСУР-2030, Указ Прэзідэнта №313, (дырэктыва №7). Ключавымі элементамі з’яўляецца пяціступеністая іерархія прыярытэтаў у галіне абыходжання з адходамі і прынцып пашыранай адказнасці вытворцы. Для ўкаранення цыркулярнай эканомікі неабходна даць веды і кампетэнцыі супрацоўнікам адміністрацый, робячы акцэнт на прадухіленні адходаў, а не толькі на аптымізацыі кіравання імі.
Конкурс «Сям’я года» праводзіцца ў Беларусі чацвёрты раз. Важная мэта конкурсу – прасоўваць у грамадстве ідэі адказнага бацькоўства, актыўнай жыццёвай пазіцыі і роўнага ўдзелу абодвух бацькоў у выхаванні дзяцей, што спрыяе дасягненню мэты ўстойлівага развіцця 5 (забеспячэнне гендэрнай роўнасці). Гендэрная роўнасць – гэта не толькі адно з асноўных правоў чалавека, але і неабходная аснова для дасягнення міру, росквіту і ўстойлівага развіцця.
Удзельнікамі конкурсу сталі сем’і-пераможцы абласных і Мінскага гарадскога рэгіянальных конкурсаў «Сям’я года» (7 сем’яў). Фінал конкурсу ўключаў наступныя заданні: «Радавод», у якім сям’і ўяўляюць гісторыю свайго роду, сямейныя звычаі і традыцыі; прадстаўленне сацыяльна значнага праекта «Мая краіна – мая сям’я», у якой сям’і ўяўляюць актыўную жыццёвую пазіцыю членаў сям’і, захапленні, поспехі і дасягненні.
Пераможцамі конкурсу прызнаюцца сем’і, якія набралі найбольшую колькасць балаў па выніках конкурсных мерапрыемстваў. Ім уручаюцца дыпломы I, II і III ступені і грашовыя прэміі. Сям’і, якая атрымала дыплом I ступені, прысвойваецца ганаровае званне «Сям’я года». Пераможцам конкурсу сёлета стала сям’я Нікалаевых з Магілёва, якая выхоўвае пецярых дзяцей.
Арганізатар конкурсу-Міністэрства працы і сацыяльнай абароны пры ўдзеле Міністэрства інфармацыі, Міністэрства культуры, Федэрацыі прафсаюзаў Беларусі, Беларускага саюза жанчын, абласных і Мінскага гарадскога выканаўчых камітэтаў, рэспубліканскіх і міжнародных грамадскіх аб’яднанняў, іншых арганізацый. Рэспубліканскі конкурс «Сям’я года» стартаваў у 2012 годзе. Другі рэспубліканскі конкурс прайшоў у 2014 годзе, трэці – у 2017 годзе.
КАРТА САЙТА
