ГАГА «Інваліды — спінальнікі» рэалізуе важныя праекты для падтрымкі людзей з інваліднасцю

25 верасня 2015 года на Генеральнай сесіі ААН краінамі-членамі ААН, у тым ліку і Рэспублікай Беларусь, быў адобраны Парадак дня ў галіне ўстойлівага развіцця на перыяд да 2030 года, які ўключае 17 Мэт устойлівага развіцця. Адной з найважнейшых Мэт устойлівага развіцця з’яўляецца 10-я мэта «Скарачэнне няроўнасці ўнутры краін і паміж імі». Задачамі МУР 10 таксама з’яўляюцца забеспячэнне роўнасці магчымасцяў і заахвочванне актыўнага ўдзелу ўсіх людзей у сацыяльным, эканамічным і палітычным жыцці незалежна ад іх узросту, інваліднасці, рэлігіі ці іншага статусу.

ГАГА «Інваліды – спінальнікі» з’яўляецца першай у Беларусі арганізацыяй, якая аб’ядноўвае паралізаваных людзей у інвалідных калясках, якая ажыццяўляе сваю дзейнасць на тэрыторыі Гомельскай вобласці і з 1997 года рэалізуе праекты і ініцыятывы для падтрымкі людзей з інваліднасцю і іх інтэграцыі ў жыццё грамадства. Старшыня арганізацыі Залатароў Генадзь Рыгоравіч падзяліўся асноўнымі этапамі ў станаўленні арганізацыі і важнымі праектамі, якія зараз рэалізуе ГАГА «Інваліды – спінальнікі».

– Генадзь Рыгоравіч, як прыйшла ідэя стварэння арганізацыі?

– У траўні 1994 года я атрымаў траўму і ў поўнай меры акунуўся ў праблемы, з якімі сутыкаюцца людзі, якія апынуліся ў такой складанай жыццёвай сітуацыі. З пэўнай перыядычнасцю я правёў у бальніцах больш за 2 гады і змог ацаніць узровень праводзімай на той перыяд дзяржавай медыцынскай, сацыяльнай, псіхалагічнай, фізічнай, працоўнай рэабілітацыі і адаптацыі ў грамадства такой катэгорыі людзей і ствараемыя для іх умовы безбар’ернага асяроддзя. Звычайна на працягу 4 месяцаў чалавеку прызначалі, як правіла, 1-ю групу інваліднасці, пенсію, тэхнічныя сродкі сацыяльнай рэабілітацыі. І потым чалавек і яго блізкія заставаліся сам-насам з узніклымі праблемамі.

Размаўляючы з такімі ж «сябрамі па няшчасці», мы прыйшлі да высновы, што неабходна аб’яднацца і дзейнічаць разам. Так, 4 сакавіка 1997 года рашэннем упраўлення юстыцыі Гомельскага аблвыканкама было зарэгістравана ГАГА «Інваліды — спінальнікі».

– Ці змяняліся мэты і задачы арганізацыі за мінулыя амаль 25 гадоў?

– Статутныя мэты і задачы па рэабілітацыі, стварэнню безбар’ернага асяроддзя, абароне правоў і інтарэсаў людзей з інваліднасцю заўсёды застаюцца галоўнымі. У розныя перыяды мяняліся прыярытэты дзейнасці.

Сусветна прызнана, што самы кароткі шлях рэабілітацыі і адаптацыі чалавека — праз фізічную культуру і спорт. У ранні перыяд станаўлення асноўны ўпор грамадскае аб’яднанне рабіла на ўкараненне здаровага ладу жыцця і развіццё инваспорта сярод інвалідаў – калясачнікаў.

У 1998 годзе мы стварылі свой клуб «Пераадоленне». Сфармаваныя каманды спартсменаў — калясачнікаў па лёгкай атлетыцы, настольным тэнісе, баскетболе ў інвалідных калясках, паўэрліфтынгу, плаванні ўдзельнічаюць у афіцыйных спаборніцтвах, розных турнірах і спартакіядах як унутры краіны, так і за мяжой.

З 2017 года пытаннямі сацыялізацыі людзей з інваліднасцю, укараненнем здаровага ладу жыцця і развіццём инваспорта мы займаемся сумесна з ГАЦАР па паралімпійскіх і дэфлімпійскіх відах спорту і філіялам ДЦК «Цэнтр інклюзіўнай культуры». Гэтыя ўстановы былі створаны першымі ў краіне.

Кожны чалавек з інваліднасцю пасля траўмы ў ідэале мусіць прайсці свой шлях медыцынскай, сацыяльнай, псіхалагічнай, фізічнай, працоўнай рэабілітацыі і сацыялізацыі ў грамадства ўжо ў новых жыццёвых умовах. Мы адны з першых у 2000 годзе заснавалі УП «Праметэй – ІНВА», дзе ствараліся новыя працоўныя месцы для маладых інвалідаў, якія не маюць працоўнага стажу і атрымліваюць сацыяльныя пенсіі. Таксама створаны абласны фонд «Цэнтр актыўнай рэабілітацыі, сацыяльнай абароны інвалідаў апорна-рухальнай сістэмы, развіцця інваліднага спорту». Яго асноўная мэта – прыцягненне інвестыцый для вырашэння статутных задач.

Сёння мы бачым свой удзел у вырашэнні праблем людзей з інваліднасцю ў якасці злучнага звяна паміж канкрэтным чалавекам і яго асяроддзем або мэтавай групай з адпаведнымі структурамі. У выніку шматгадовай карпатлівай сумеснай, партнёрскай работы з установамі аховы здароўя, сацыяльнай абароны, пры падтрымцы Гомельскага аблвыканкама, у рамках дзяржаўных праграм у Гомельскай вобласці створана сістэма мер па аказанні рэабілітацыйных і абілітацыйных паслуг для людзей з траўмамі пазваночніка.

У аддзяленні нейрахірургіі №2 Гомельскай абласной клінічнай бальніцы робяць аперацыі на пазваночніку і праводзяць медыцынскую рэабілітацыю ў пасляаперацыйны перыяд, затым чалавека накіроўваюць у рэспубліканскі клінічны шпіталь медыцынскай рэабілітацыі ў Аксакаўшчыну. У Гомельскім абласным шпіталі інвалідаў айчыннай вайны праводзіцца ранняя і позняя медыцынская рэабілітацыя. Інструктара ГАГА «Інваліды – спінальнікі» аказваюць сацыяльна — абілітацыйныя паслугі ў рамках дзяржаўнага сацзаказу і ў нас вельмі добра атрымліваецца рэалізоўваць гэтую задачу сумесна з мясцовымі ўладамі. У санаторыі «Прыдняпроўскі» створаны ўмовы для санаторна-курортнага лячэння такіх людзей. І гэтая праца будзе працягвацца.

– Якую ўвагу аб’яднанне надае праблеме даступнага асяроддзя?

– Гэта вельмі важная праблема не толькі для інвалідаў — калясачнікаў, але і для іншых маламабільных груп насельніцтва. Любы чалавек павінен мець магчымасць бесперашкодна, без старонняй дапамогі, выйсці з дому, самастойна перамяшчацца ў прасторы і атрымліваць нароўні з іншымі людзьмі неабходныя паслугі.

Каб атрымаць сацыяльна-значны аб’ект пасля рэканструкцыі, капітальнага рамонту або новага будаўніцтва поўнасцю адпаведным умовам безбар’ернага асяроддзя, заказчыку неабходна распрацаваць тэхнічнае заданне з улікам безбар’ернага асяроддзя. Праекціроўшчыкам – праектна-каштарысную дакументацыю ў адпаведнасці з будаўнічымі нормамі. А будаўнікі не павінны дапускаць ніякіх адхіленняў ці парушэнняў. І тут вельмі важны ўдзел тых, для каго гэта робіцца. Гэта значыць, ТЗ і ПСД такіх аб’ектаў павінны ўзгадняцца з грамадскімі аб’яднаннямі інвалідаў, якія маюць падрыхтаваных экспертаў. Наша арганізацыя ўдзельнічае ў экспертызе дакументаў і маніторынгу аб’ектаў безбар’ернага асяроддзя. І гэтае ўзаемадзеянне трэба ўзмацняць для дасягнення найлепшага выніку.

– Як наладжана партнёрства з мясцовымі органамі ўлады?

– Мы з самага пачатку разумелі, што рашэнне тых задач, якія ставім перад арганізацыяй, самастойна, без удзелу і падтрымкі дзяржавы вырашыць немагчыма. Таму ўся наша работа была накіравана на стварэнне і ўмацаванне партнёрскіх адносін з органамі ўлады і яго дзяржаўнымі структурамі.

Вельмі добрым юрыдычным полем для ўзаемадзеяння з дзяржструктурамі з’яўляюцца міжведамасныя парады па праблемах інвалідаў (абласны, гарадскі, раённыя). Я, як старшыня аб’яднання, з’яўляюся чальцом архітэктурна-горадабудаўнічай рады Гомеля. Арганізацыя ўдзельнічае ў рэалізацыі рэгіянальнага комплексу мерапрыемстваў Дзяржаўнай праграмы «Сацыяльная абарона» на 2021-2025 гады.

Пасля прыняцця Павесткі ў галіне ўстойлівага развіцця на перыяд да 2030 года, падпісання і ратыфікацыі краінай Канвенцыі аб правах інвалідаў, адлюстравання гэтых дакументаў у дзяржаўных праграмах па вырашэнні праблем людзей з інваліднасцю да грамадскіх аб’яднанняў інвалідаў рэгіёну прыйшло разуменне: неабходна аб’яднаць свае намаганні і стварыць дыялогавую пляцоўку для сумеснага абмеркавання і вырашэння агульных праблем.

15 лістапада 2019 года найбольш буйныя грамадскія аб’яднанні інвалідаў рэгіёну падпісалі Пагадненне аб сумеснай дзейнасці ў рамках савета грамадскія аб’яднанні інвалідаў Гомельскай вобласці «Даступнае асяроддзе – інклюзіўная Беларусь». Сёння ў склад савета ўваходзіць 10 юрыдычных асоб. Для сумеснай работы вызначана 6 стратэгічных напрамкаў, якія з’яўляюцца агульнымі і важнымі для ўсіх удзельнікаў.

ГАГА «Інваліды-спінальнікі» актыўна ўдзельнічаюць у канферэнцыях і семінарах міжнароднага і рэгіянальнага ўзроўняў, распаўсюджваючы свой вопыт і наладжваючы новыя партнёрствы. Вынікі нашай працы і перспектыўныя планы былі прадстаўлены на Рэгіянальным форуме ўстойлівага развіцця Гомельскай вобласці, які прайшоў 15 кастрычніка 2021 г. у Гомелі пры падтрымцы Нацыянальнага каардынатара па дасягненні Мэт устойлівага развіцця, Гомельскага абласнога выканаўчага камітэта і Праграмы развіцця ААН.

Дзейнасць нашай арганізацыі ўносіць важны ўклад у дасягненне Рэспублікай Беларусь МУР 10, забяспечваючы стварэнне ўмоў для ўключэння людзей з інваліднасцю ў актыўнае жыццё грамадства.