30 чэрвеня 2025
12 чэрвеня 2025 года ў Мінску адбылося пасяджэнне Савета па ўстойлівым развіцці (СУР). Удзел у пасяджэнні прынялі 111 чалавек (46% – жанчыны) – члены СУР, парламентарый, прадстаўнікі рэспубліканскіх органаў дзяржаўнага кіравання, мясцовых органаў улады, грамадскіх арганізацый і аб’яднанняў, бізнесу, устаноў адукацыі, навуковых колаў, агенцтваў сістэмы ААН, Молодзевыя паслы МУР.
У рамках пасяджэння абмяркоўваліся дасягнутыя вынікі па рэалізацыі Рэспублікай Беларусь Парадаку дня ў галіне ўстойлівага развіцця на перыяд да 2030 года (Парадаку дня – 2030), уклад агенцтваў ААН у нацыяналізацыю і лакалізацыю МУР у Беларусі, а таксама ход распрацоўкі праектаў добраахвотнага нацыянальнага агляду аб выкананні Рэспублікай Беларусь Парадаку дня-2030 і ўніверсальнага перыядычнага агляду (УПА) Рэспублікі Беларусь у рамках чацвёртага цыкла Савета ААН па правах чалавека.
Адкрыў пасяджэнне Савета па ўстойліваму развіццю намеснік Міністра замежных спраў Рэспублікі Беларусь, кіраўнік Сакратарыята Савета па ўстойліваму развіццю Ігар Сакрэта. У сваім прывітальным звароце ён адзначыў, што падрыхтоўка добраахвотнага нацыянальнага агляду аб выкананні Рэспублікай Беларусь Парадаку дня-2030 і УПА з’яўляецца значнай падзеяй для нацыянальнага механізму па рэалізацыі МУР і дае магчымасць пачуць меркаванні міжнародных экспертаў і наладзіць канструктыўны дыялог на глабальнай арэне.
З інфармацыяй аб падрыхтоўцы трэцяга добраахвотнага нацыянальнага агляду Рэспублікі Беларусь аб выкананні Парадаку дня – 2030 выступіў Нацыянальны каардынатар па дасягненні МУР, намеснік Старшыні Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь Сяргей Хаменка. Ён падкрэсліў, што ў 2025 годзе ў рамках Палітычнага форуму высокага ўзроўню па ўстойлівым развіцці пад эгідай ЭКАСАС у штаб-кватэры ААН у г.Нью-Йорку Беларусь прадставіць ужо свой трэці добраахвотны нацыянальны агляд па МУР.
«У 2024 годзе Сакратарыят ААН у ліку 37 дзяржаў адобрыў заяўку Беларусі на прадстаўленне і абарону ў 2025 годзе добраахвотнага нацыянальнага агляду аб выкананні Парадаку дня – 2030. 4 краіны прадставяць чацвёртыя агляды, 23 краіны – трэція, 11 – другія. Для Беларусі маючы адбыцца даклад будзе трэцім, да гэтага мы двойчы прадстаўлялі нацыянальны агляд – у 2017 і 2022 гадах, – праінфармаваў Нацыянальны каардынатар. – Асаблівы фокус увагі будзе зроблены на МУР 3 «Добрае здароўе і дабрабыт», МУР 5 «Гендэрная роўнасць», МУР 8 «Дастойная работа і эканамічны рост», МУР 14 «Захаванне марскіх экасістэм», МУР 17 «Партнёрства ў інтарэсах устойлівага развіцця».
Сяргей Хаменка звярнуў увагу на тое, што пры прадстаўленні нацыянальнага агляду дэлегацыяй Рэспублікі Беларусь у якасці ключавых тэм будуць абазначаны наступныя:
Акрамя таго, Беларусь распаўсюдзіць у ААН дадаткова поўны праект трэцяга добраахвотнага нацыянальнага агляду па дасягненні ўсіх семнаццаці МУР, зафіксаваных у Парадаку дня – 2030, а не толькі тых пяці, якія абазначаны Сакратарыятам ААН для абароны.
«Упэўнены, што вынікі праведзенай сумеснай работы па падрыхтоўцы і абароне трэцяга нацыянальнага агляду будуць выкарыстаны ў далейшым зацікаўленымі ў сваёй дзейнасці ў рамках удзелу ў міжнародных мерапрыемствах і паслужаць добрым арыенцірам для ўдасканалення функцыянавання нацыянальнага механізма па рэалізацыі Парадаку дня – 2030 у нашай краіне», – паведаміў Нацыянальны каардынатар.
Намеснік Старшыні Нацыянальнага статыстычнага камітэта Рэспублікі Беларусь, кіраўнік міжсектаральнай групы па маніторынгу і ацэнцы МУР Савета па ўстойлівым развіцці Аляксей Яркавец прадставіў інфармацыю аб прагрэсе дасягнення МУР у Рэспубліцы Беларусь на нацыянальным і рэгіянальным узроўнях.Ён адзначыў асаблівы ўклад Нацыянальнага статыстычнага камітэта Рэспублікі Беларусь у маніторынг і ацэнку дасягнення МУР у нашай краіне з самага пачатку дзеяння Парадаку дня – 2030, а таксама падкрэсліў самы высокі ў еўрапейскім рэгіёне ўзровень гарманізацыі Нацыянальнага і Глабальнага пералікаў МУР.
«У Беларусі ўзровень гарманізацыі Нацыянальнага і Глабальнага пералікаў МУР самы высокі ў еўрапейскім рэгіёне і складае больш як 70 %. Дзеючая Нацыянальная сістэма паказчыкаў для маніторынгу МУР уключае як Нацыянальны пералік паказчыкаў, так і Рэгіянальны. Нацыянальны ўключае 246 паказчыкаў, з якіх глабальным адпавядае 174, а 72 адлюстроўваюць нацыянальныя асаблівасці і прыярытэты развіцця. Рэгіянальны пералік уключае 138 паказчыкаў, у тым ліку 78 паказчыкаў адпавядаюць Нацыянальнаму пераліку, і 60 адлюстроўваюць спецыфіку развіцця рэгіёнаў. Узровень гарманізацыі рэгіянальнага і нацыянальнага пералікаў каля 60%», – праінфармаваў намеснік Старшыні Нацыянальнага статыстычнага камітэта Рэспублікі Беларусь.
Важным этапам у рэалізацыі Парадаку дня – 2030 з’яўляецца ацэнка прагрэсу краін на шляхе дасягнення МУР, згодна з якой у Беларусі прагрэс і дасягненне высокіх вынікаў прадэманстравалі 80,5% паказчыкаў МУР. Сярод напрамкаў, якія патрабуюць прыняцця дадатковых намаганняў: прыцягненне замежных інвестыцый; развіццё сферы турызму; экалагічна рацыянальнае выкарыстанне рэсурсаў; захаванне клімату. Аляксей Яркавец таксама паведаміў, што ў 2025 годзе будзе праведзена комплексная ацэнка прагрэсу ў дасягненні МУР за перыяд 2015–2024 гады.
Намеснік Міністра эканомікі Рэспублікі Беларусь, кіраўнік міжсектаральнай групы па эканоміцы Савета па ўстойлівым развіцці Алена Балігатава праінфармавала аб прагрэсе дасягнення МУР у Рэспубліцы Беларусь па эканамічнаму напрамку і лакалізацыі МУР, а таксама аб Нацыянальнай стратэгіі ўстойлівага развіцця на перыяд да 2040 года (НСУР-2040).
У выступленні яна адзначыла эфектыўна выбудаваную нацыянальную сістэму дасягнення МУР, што пацвярджаюць высокія міжнародныя рэйтынгі і адзнакі, а таксама вынікі працы эканомікі. Па выніках 2024 года з 5 важнейшых параметраў развіцця краіны выкананы 4 (ВУП, інфляцыя, інвестыцыі ў асноўны капітал, даходы насельніцтва). Тэмп росту ВУП у 2024 годзе склаў 104%, што вышэй за сярэднесусветныя значэнні. Тэмп росту інвестыцый у асноўны капітал – 108%. У сусветным рэйтынгу канкурэнтаздольнасці прамысловасці Беларусь 58-я сярод 153 краін. Рост рэальных даходаў насельніцтва склаў 109,7%, рэальнай заработнай платы – 113,1%, скарацілася да 1,6 разоў міжрэгіянальная дыферэнцыяцыя. У краіне вельмі нізкі ўзровень малазабяспечанасці насельніцтва – 3, 5%, на рэкордна нізкім узроўні беспрацоўе – 3, 0%, а ўзровень занятасці складае 84%.
Для замацавання дасягнутых вынікаў і вызначэння задач па далейшым дасягненні МУР, у 2025 годзе адобрана НСУР – 2040, канцэптуальная аснова якой – чалавек і высокі ўзровень жыцця.
«Наша задача: выбудаваць узорнае аблічча Беларусі, дзе чалавек – галоўная каштоўнасць з магчымасць для самарэалізацыі, а наша краіна – тэрыторыя з развітой тэхналагічнай і лічбавай індустрыяй, асяроддзем для камфортнага вядзення бізнесу і пражывання, інтэлектуальная і экалагічна адказная краіна», – паведаміла намесніца Міністра эканомікі Рэспублікі Беларусь.
НСУР – 2040 з’яўляецца падмуркам для Праграмы сацыяльна-эканамічнага развіцця на 2026-2030 гады, якая, у сваю чаргу, канкрэтызуе напрамкі і шляхі ўстойлівага развіцця краіны. У прыватнасці, Праграма ўключае такія напрамкі як развіццё чалавечага патэнцыялу, стварэнне новых стандартаў якасці жыцця, развіццё сферы паслуг, цыфрызацыю і тэхналагічную самадастатковасць, развіццё турызму, забеспячэнне ўнікальнасці кожнага рэгіёну, экалогію і рацыянальнае прыродакарыстанне.
Інфармацыю аб прагрэсе дасягнення МУР у Рэспубліцы Беларусь па сацыяльным напрамку прадставіла Першы намеснік Міністра працы і сацыяльнай абароны Рэспублікі Беларусь, кіраўнік міжсектаральнай групы па сацыяльных пытаннях Савета па ўстойлівым развіцці Таццяна Астрэйка, падкрэсліўшы, што «Беларусь не словам, а справай дэманструе сацыяльную накіраванасць праводзімай палітыкі».
Так, у Беларусі забяспечаны рост рэальных даходаў насельніцтва і захавана пакупніцкая здольнасць усіх відаў грашовых даходаў насельніцтва (заработнай платы (119,4%), пенсій (115,9%), дапамог (119,3%), знізілася доля грамадзян, схільных да рызыкі беднасці (3,5%), дасягнуты рэкордна нізкі ўзровень беспрацоўя (3,0%), у тым ліку сярод моладзі (5,9%), дасягнуты высокі ўзровень занятасці працаздольнага насельніцтва (84%).
У краіне эфектыўная арганізацыя медыцынскай дапамогі, аб чым сведчыць зніжэнне захваральнасці на ВІЧ-інфекцыю, паказчыка нараджальнасці сярод дзяўчат-падлеткаў, долі насельніцтва, якое курыць, узроўню дзіцячай смяротнасці да 2,9 праміле, а таксама павышэнне ўзроўню ахопу насельніцтва вакцынацыяй ад асноўных інфекцый да 98%. Беларусь займае 40-е месца са 180 краін у рэйтынгу лепшых краін свету для нараджэння дзіцяці.
У краіне дасягнуты высокія вынікі па паляпшэнню становішча жанчын: узровень занятасці жанчын у працаздольным узросце – 84,8%, доля занятых жанчын з вышэйшай адукацыяй – 41,5%, кожны другі кіраўнік – жанчына, узровень прадстаўленасці жанчын у прадпрымальніцтве – 36,4%, доля жанчын у Парламенце – 35,6%.
Асаблівая ўвага ў краіне ўдзяляецца стварэнню ўмоў для людзей з інваліднасцю: развіваецца айчынная рэабілітацыйная індустрыя, мастацкая творчасць, фізічная культура і спорт сярод людзей з інваліднасцю, паляпшаецца інфармаванасць грамадства аб асноўных праблемах і існуючых магчымасцях іх вырашэння. На 1 студзеня 2025 г. поўнасцю даступнымі для людзей з інваліднасцю з’яўляюцца 22% аб’ектаў сацыяльнай і транспартнай інфраструктуры.
Таццяна Астрэйка падкрэсліла: «У нашай краіне паказчыкі МУР – не проста паказчыкі. Гэта рэальныя механізмы, інтэграваныя ў дакументы стратэгічнага планавання, дзе чалавек знаходзіцца ў цэнтры дзяржаўных інтарэсаў, дзе прыхільнасць да ўстойлівага развіцця сацыяльнай сферы незалежна ад выклікаў стала нацыянальным брэндам».
Намеснік Міністра прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяроддзя Рэспублікі Беларусь, член СУР, кіраўнік міжсектаральнай групы СУР па экалогіі Віктар Галанаў прадставіў інфармацыю аб прагрэсе дасягнення ЦУР у Рэспубліцы Беларусь па экалагічным напрамку.Ён адзначыў, што ў Рэспубліцы Беларусь ахова навакольнага асяроддзя – адзін з прыярытэтных напрамкаў дзяржаўнай палітыкі, у рамках якой вырашаецца комплекс задач, які ўключае захаванне водных рэсурсаў, паляпшэнне якасці атмасфернага паветра, захаванне і аднаўленне прыродных экасістэм і біялагічнай разнастайнасці, а таксама эфектыўнае выкарыстанне адходаў.
«Рэалізацыя гэтых задач спрыяе дасягненню экалагічных Мэт устойлівага развіцця, у прыватнасці, шасці ключавых (МУР 6, МУР 11, МУР 12, МУР 13, МУР 14, МУР 15)», – паведаміў Віктар Галанаў.
У рамках дадзеных МУР у Беларусі дасягнуты значны прагрэс. Практычна ўсё насельніцтва краіны забяспечана базавымі санітарна-гігіенічнымі ўмовамі, а больш як 99% гаспадарча-бытавых і прамысловых сцёкавых вод праходзяць бяспечную ачыстку. У рэспубліцы ўкаранёны прынцып басейнавага кіравання воднымі рэсурсамі, згодна з якім да 2030 года не менш як 85% паверхневых водных аб’ектаў будуць мець экалагічны статус «добры» або вышэй.
У рамках выканання міжнародных абавязацельстваў па Рамачнай канвенцыі ААН аб змяненні клімату і Парыжскаму пагадненню скарачэнне выкідаў парніковых газаў у краіне ў 2023 годзе адносна 1990 года склала 40,2%. Цяпер вядзецца работа па распрацоўцы новай мэты на 2035 год, якая будзе заяўлена да канца 2025 года.
У краіне актыўна рэалізуюцца меры дзяржаўнай палітыкі, накіраваныя на ўкараненне прынцыпаў зялёнай і цыркулярнай эканомікі. Узровень выкарыстання цвёрдых камунальных адходаў склаў амаль 40% у 2024, узровень выкарыстання адходаў вытворчасці каля 90% (без уліку буйнатанажных адходаў). Каля 10% прадпрыемстваў прымяняюць прынцыпы эканомікі замкнёнага цыкла.
Віктар Галанаў таксама паведаміў, што цяпер Міністэрства прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяроддзя Рэспублікі Беларусь распрацоўвае праект Экалагічнага кодэкса, які стане важным інструментам для рэалізацыі канцэпцыі ўстойлівага развіцця, забяспечваючы прававыя і нарматыўныя рамкі для аховы навакольнага асяроддзя і рацыянальнага выкарыстання прыродных рэсурсаў.
З інфармацыяй аб удзеле беларускай моладзі ў рэалізацыі МУР выступіў Маладзевы пасол МУР 17, студэнт БДУ Ягор Яворец, падкрэсліўшы ўклад Маладзевых паслоў МУР у папулярызацыю Мэт устойлівага развіцця.
«У рамках сваёй дзейнасці Маладзевыя паслы МУР чацвёртага склікання пры ўсебаковай падтрымцы ўжо рэалізавалі шэраг міжнародных, рэспубліканскіх, рэгіянальных і лакальных праектаў, накіраваных на павышэнне дасведчанасці грамадзян аб МУР і ўцягвання грамадскасці ў працэс дасягнення МУР», – паведаміў Ягор Яворец.
Сярод найбольш значных рэалізаваных праектаў: праект для студэнцкай моладзі «Устойлівы універсітэт», інтэрактыўны квэст у студэнцкай вёсцы «Рух МУР», экалагічнае мерапрыемства «Чыстыя гульні», праект для школьнікаў «Устойлівае лета», міжнародны студэнцкі форум «ВузЭкаФэст», міжнародны МУР-форум у НДЦ «Зубраня», міжнародны форум валанцёраў МУР у Гомелі.
Акрамя таго, Маладзевыя паслы МУР і іх дублёры прымаюць актыўны ўдзел у міжнародных форумах і праграмах. У іх ліку Конкурс маладых міжнароднікаў дзяржаў – удзельніц СНД, Саміт бязмежных магчымасцей у Самаркандзе, II Глабальны фестываль моладзі лічбавых зялёных ініцыятыў ва Узбекістане, Моладзевы форум Руху недалучэння па барацьбе са зменамі клімату ў Азербайджане, Праграма нарошчвання патэнцыялу для COP29, Байкальскі моладзевы форум, форум «Тэрыторыя сэнсаў», Усерасійскі моладзевы адукацыйны форум «ШУМ»», Міжнародны форум грамадзянскага ўдзелу #МЫРАЦЕ, Школа саюзных лідэраў і інш.
З інфармацыяй аб удзеле прыватнага сектара ў дасягненні МУР выступіў Старшыня Наглядальнай рады сеткі Глабальнага дагавора ААН у Рэспубліцы Беларусь, Старшыня Праўлення ЗАТ «БСБ БАНК» Сяргей Дубкоў. Ён паведаміў, што Сетка Глабальнага дагавора ААН – гэта той механізм, які дазваляе інкарпараваць падыходы ўстойлівага развіцця ў працу прадпрыемстваў для дасягнення МУР для стварэння лепшага свету.
Сетка ўключае 167 краін, у 62 з якіх ёсць лакальная сетка і Рэспубліка Беларусь у іх ліку. Асноўная місія лакальнай сеткі – гэта прасоўванне карпаратыўнай устойлівасці і значнасці сацыяльна адказнага бізнесу на нацыянальным узроўні і ўключэнне гэтай дзейнасці ў сусветны кантэкст.
На сённяшні дзень Сетка Глабальнага дагавора ААН у Беларусі з’яўляецца хостыруючай арганізацыяй і налічвае 30 удзельнікаў, 7 з якіх далучыліся ў 2024-2025 гадах, і яшчэ 7 арганізацый чакаюць пацвярджэнне заяўкі. Сетка Глабальнага дагавора ААН актыўна ўдзельнічала ў распрацоўцы НСУР – 2040, запуску праграмы павышэння кваліфікацыі «Перспектыўныя напрамкі ESG-трансфармацыі эканомікі» для кіруючых работнікаў, правядзенні навучальных праграм па пытаннях празрыстасці бізнесу, гендэрнай роўнасці, укаранення інавацый і інш.
.
Агенцтвы ААН актыўна садзейнічаюць нацыяналізацыі і лакалізацыі МУР у Рэспубліцы Беларусь, садзейнічаючы іх інтэграванню ў нацыянальныя стратэгіі і планы, прадастаўляючы тэхнічную і экспертную падтрымку, павышаючы дасведчанасць насельніцтва аб важнасці МУР, умацоўваючы інстытуцыйную базу і развіваючы мясцовыя ініцыятывы, накіраваныя на ўстойлівае развіццё.
Цяпер краінавай камандай ААН у Беларусі рэалізуецца Рамачная праграма супрацоўніцтва ААН і Рэспублікі Беларусь у галіне ўстойлівага развіцця на 2021-2025 гады.
Пастаянны каардынатар ААН у Рэспубліцы Беларусь Расул Багіраў у сваім выступленні падкрэсліў высокія вынікі Рэспублікі Беларусь у дасягненні МУР і паведаміў аб завяршэнні ўжо трэцяга праграмнага цыкла– Рамачнай праграмы супрацоўніцтва ААН і Рэспублікі Беларусь у галіне ўстойлівага развіцця на 2021-2025 гады. Уклад у рэалізацыю праграмы ўносяць 20 агенцтваў ААН, а падтрымка склала больш за 70 млн долараў ЗША за апошнія 4 гады. Ён таксама праінфармаваў аб распрацоўцы новай Рамачнай праграмы на 2026-2030 гады. Праект дакумента, які ўлічвае прыярытэты НСУР-2040, прадстаўлены на разгляд зацікаўленых бакоў і ўключае 4 стратэгічныя напрамкі: чалавечае развіццё і дабрабыт для ўсіх, інклюзіўная і ўстойлівая эканамічная трансфармацыя, чыстае навакольнае асяроддзе для забеспячэння жыццядзейнасці людзей, інстытуцыйныя асновы для міру і развіцця. Расул Багіраў пацвердзіў прыхільнасць ААН да далейшага ўсебаковага супрацоўніцтва з Рэспублікай Беларусь у інтарэсах устойлівага развіцця.
Намеснік Пастаяннага прадстаўніка ПРААН у Рэспубліцы Беларусь Армэн Марцірасян адзначыў паслядоўнасць Рэспублікі Беларусь у рэалізацыі Парадаку дня-2030 і жаданне дзяліцца поспехамі, чаму сведчыць падрыхтоўка трэцяга нацыянальнага агляду. У Беларусі функцыянуе ўнікальная нацыянальная архітэктура кіравання працэсам дасягнення МУР, што дазваляе разглядаць краіну як пляцоўку для абмену вопытам. У сваю чаргу ПРААН у якасці інтэграцыйнай платформы садзейнічае краіне ў рэалізацыі Парадаку дня – 2030 і ўносіць уклад у дасягненне МУР па такіх прыярытэтных напрамках, як развіццё эканомікі на прынцыпах зялёнага і інклюзіўнага росту (распрацоўка планаў і стратэгій па зялёнай, цыркулярнай эканоміцы, укараненне ESG, адаптацыя прафадукацыі да новых патрабаванняў рынку і інш.), укараненне мер па змякчэнні наступстваў змены клімату і адаптацыі да іх (распрацоўка стратэгій і планаў па адаптацыі да змены клімату, АНВВ 3.0, кліматычная асвета і інш.), фарміраванне інклюзіўнага і эфектыўнага лічбавага асяроддзя (ацэнка гатоўнасці Беларусі да лічбавай трансфармацыі і ўкаранення штучнага інтэлекту, падрыхтоўка карт лічбавага партнёрства ў рамках ЕАЭС, ШАС, БРІКС, рэалізацыя канцэпцыі разумнага горада і інш.), пашырэнне магчымасцей уразлівых груп насельніцтва для паўнацэннага ўдзелу ў сацыяльна-эканамічным жыцці (падтрымка ў рэалізацыі нацыянальных планаў дзеянняў па дасягненні гендэрнай роўнасці і рэалізацыі Канвенцыі па правах людзей з інваліднасцю, садзейнічанне ва ўмацаванні сістэмы аховы здароўя, пераадоленні стыгмы і дыскрымінацыі ў адносінах да ўразлівых груп насельніцтва і інш.).
Армэн Марцірасян падкрэсліў, што названыя напрамкі захаваюць сваю актуальнасць і ў будучай пяцігодцы ў рамках краінавай праграмы на 2026-2030 гады. Асаблівая роля адводзіцца пытанням фінансавання МУР, уключаючы падтрымку Беларусі ў распрацоўцы нацыянальных механізмаў фінансавання развіцця. Ён пацвердзіў гатоўнасць прадаставіць Рэспубліцы Беларусь міжнародную экспертызу і тэхнічную падтрымку па гэтым пытанні, а таксама запэўніў, што ПРААН застаецца надзейным партнёрам у стварэнні эфектыўных стратэгій, падтрымцы інавацый і ўмацаванні міжнароднага супрацоўніцтва.
Прадстаўнік ЮНІСЕФ у Рэспубліцы Беларусь Рустам Хайдараў падкрэсліў, што ЮНІСЕФ падтрымлівае намаганні Беларусі ў забеспячэнні не толькі колькаснага, але і якаснага прагрэсу па МУР у мэтах рэалізацыі правоў дзіцяці.Асноўны фокус працы засяроджаны на найбольш уразлівых групах, якія ўключаюць дзяцей з асаблівасцямі псіхафізічнага развіцця і інваліднасцю, дзяцей, якія сутыкаюцца з рознымі дэпрывацыямі, дзяцей у канфлікце з законам і дзяцей ранняга ўзросту.
ЮНІСЕФ садзейнічае ўдасканаленню сістэмы харчавання для найбольш уразлівых дзяцей з інваліднасцю, умацоўвае і развівае Цэнтры ранняга ўмяшання і Цэнтры дружалюбныя падлеткам, садзейнічае паляпшэнню доступу і больш поўнаму ўключэнню ў сістэму агульнай адукацыі дзяцей з інваліднасцю і асаблівымі адукацыйнымі патрэбамі, супрацоўнічае з усімі зацікаўленымі бакамі з мэтай садзейнічання абароне дзяцей ад любых форм гвалту. В 2025 году совместно с Национальным статистическим комитетом Республики Беларусь ЮНІСЕФ праводзіць Шматіндыкатарнае кластарнае абследаванне для ацэнкі становішча дзяцей і жанчын (МІКС) на аснове даных па 21 індыкатару МУР. Прадстаўнік ЮНІСЕФ у Рэспубліцы Беларусь адзначыў, што гэта падтрымка будзе прадоўжана ў рамках Краінавая праграмы ЮНІСЕФ на 2026–2030 гады.
Кіраўнік офіса ЮНФПА ў Рэспубліцы Беларусь Вольга Атрошчанка звярнула ўвагу на ўзмацненне за апошнія 6 месяцаў фокусу работы ў галіне рэпрадуктыўнага здароўя дадатковым акцэнтам – дэмаграфічнай устойлівасцю.У ліку напрамкаў дзейнасці ЮНФПА на 2024-2025 гады – распрацоўка курса для 40+ «Компас будучыні», метадалогіі гендэрнай экспертызы нарматыўных прававых актаў, падтрымка статыстычных даследаванняў, умацаванне доказнай базы ў галіне прафілактыкі ВІЧ, падрыхтоўка да правядзення II Міжнароднай летняй школы па прыкладной дэмаграфіі і II Міжнароднага Форума па здаровым і актыўным даўгалецці, распрацоўка курса «Насельніцтва і развіццё», падрыхтоўка да адкрыцця трох «Аранжавых бяспечных прастор», павышэнне лічбавай пісьменнасці людзей 65+ і людзей з інваліднасцю, правядзенне семінараў для ўрачоў агульнай практыкі і моладзі, маштабаванне «Кампаніі сяброўскай бацькам», распрацоўка матэрыялаў на Яснай мове.
Вольга Атрошчанка падкрэсліла, што ЮНФПА не спыняе працу па падтрымцы людзей старэйшага ўзросту, прафілактыцы кагнітыўных парушэнняў, прасоўванні яснай мовы, выкарыстанні інавацый, асабліва ў частцы падрыхтоўкі да бацькоўства, прасоўванні вакцынапрафілактыкі віруса папіломы чалавека. Гэта работа будзе прадоўжана ў рамках новай краінавай праграмы на 2026-2030 гады.
Прадстаўнік СААЗ/Кіраўнік Краінавага офіса СААЗ Сяргей Дыярдзіца адзначыў, што фокус дзейнасці СААЗ у Беларусі па лакалізацыі МУР накіраваны на барацьбу з неінфекцыйнымі захворваннямі, якія з’яўляюцца вядучай прычынай смерці, складаючы больш як 80% усіх выпадкаў смерцяў і інваліднасці ў Рэспубліцы Беларусь.СААЗ аказала падтрымку ў правядзенні STEPS-даследаванні фактараў рызыкі і падрыхтавала справаздачу «Best Buys» з рэкамендацыямі па зніжэнні распаўсюджанасці фактараў рызыкі, праводзіць навучанне кіраўнікоў аховы здароўя, забяспечвае распрацоўку відэа і інфармацыйных матэрыялаў у рамках Электроннага атласа пацыента, аказвае падтрымку конкурсу «Здаровыя гарады і пасёлкі». Указаная дзейнасць будзе працягвацца СААЗ і далей у рамках наступнага праграмнага цыклу.
Кіраўнік Прадстаўніцтва МАМ у Рэспубліцы Беларусь Махым Аразмухамедава адзначыла асаблівую ролю міграцыі ў сацыяльна-эканамічным і дэмаграфічным развіцці краіны.Падкрэсліла важнасць садзейнічання бяспечнай, спарадкаванай і рэгулярнай міграцыі для дасягнення МУР. Паведаміла, што МАМ у Беларусі ў партнёрстве з іншымі зацікаўленымі бакамі аказвае падтрымку ў рэалізацыі праграм па ўмацаванні маніторынгу ацэнкі і справаздачнасці МУР, звязаных з міграцыяй, ацэнцы сістэмы кіравання міграцыяй па метадалогіі ІУМ (Індыкатары кіравання міграцыяй), а таксама рэалізацыі мерапрыемстваў і праграм па пытаннях працоўнай міграцыі, супрацьдзеяння гандлю людзьмі, падтрымкі ўразлівых мігрантаў, аховы здароўя мігрантаў. Партнёрства МАМ з Беларуссю будзе працягвацца ў рамках новага праграмнага цыклу.
Саветнік па прававых пытаннях Прадстаўніцтва УВКБ ААН у Беларусі Цімафей Саладкоў адзначыў, што фокус работы УВКБ ААН паступова змяшчаецца на ўстойлівыя меры рэагавання для прадастаўлення магчымасці паскоранай інтэграцыі асоб, якім прадастаўлена абарона, у грамадства.Сярод асноўных напрамкаў дзейнасці – устойлівыя меры рэагавання (моўная падрыхтоўка, садзейнічанне ў працаўладкаванні, малыя гранты), непасрэдная дапамога бежанцам і асобам без грамадзянства (кансультаванне па прававых пытаннях, фінансавая падтрымка, пераводы), падтрыманне і ўдасканаленне сістэмы прыстанішча ў Беларусі (прафесійная падрыхтоўка і навучанне, тэхнічная дапамога, заканадаўства, пераклады), ацэнка сітуацыі і патрэбнасцей бежанцаў. УВКБ ААН будзе працягваць гэтую дзейнасць у супрацоўніцтве з зацікаўленымі дзяржаўнымі органамі Рэспублікі Беларусь у новым праграмным цыкле.
У адпаведнасці з рэзалюцыяй Генеральнай Асамблеі ААН 60/251 у 2006 годзе была створана Рада ААН па правах чалавека як дапаможны орган Генасамблеі ААН, асноўнай навацыяй якога стаў універсальны перыядычны агляд (УПА). Механізм праходжання УПА не мае юрыдычна абавязковага характару для дзяржаў.
Начальнік Галоўнага ўпраўлення шматбаковай дыпламатыі МЗС Рэспублікі Беларусь Ірына Вялічка падкрэсліла: «Беларусь разглядае УПА ў якасці важнейшага інструмента міжнароднага супрацоўніцтва ў галіне правоў чалавека, які забяспечвае, каб становішча ў галіне правоў чалавека ва ўсіх без выключэння краінах свету разглядалася на аснове ўніверсальнасці і роўнасці».
Для праходжання УПА дзяржава рыхтуе нацыянальны даклад, Рабочая група па УПА разглядае кампіляцыю інфармацыі ААН, у якую ўваходзяць заключэнні дагаворных органаў, даклады спецыяльных працэдур, матэрыялы краінавай каманды ААН, якая працуе ў Беларусі, а таксама альтэрнатыўны даклад арганізацый грамадзянскай супольнасці. Па выніках абароны даклада рыхтуецца даклад Рабочай групы, у якім адлюстроўваюцца выказаныя ў адрас дзяржавы рэкамендацыі.
Беларусь прайшла ўжо тры цыклы УПА ў 2010, 2015, 2020. У ходзе трэцяга цыкла УПА па Беларусі выступілі 92 дзяржавы. Па выніках было вынесена 284 рэкамендацыі, з якіх 159 былі прыняты поўнасцю і 18 – часткова. Чацвёрты цыкл УПА Беларусь пройдзе 3 лістапада 2025 года ў Жэневе падчас 50-й сесіі Рабочай групы УПА ў рамках 60-й сесіі Савета ААН па правах чалавека.
Ірына Вялічка паведаміла, што праект чацвёртага ўніверсальнага перыядычнага агляду ў сапраўдны момант знаходзіцца на заключным этапе распрацоўкі. Ён уключае новаўвядзенні ў галіне заканадаўства, а таксама грамадска-палітычныя і сацыяльна-эканамічныя змены ў краіне, накіраваныя на якаснае забеспячэнне правоў беларускіх грамадзян. Уся інфармацыя ў дакладзе згрупавана па тэматычных раздзелах, якія ўключаюць метадалогію, у якой раскрываецца фармат падрыхтоўкі даклада, нарматыўную і інстытуцыйную аснову заахвочвання і абароны правоў чалавека, заахвочванне і абарону правоў чалавека на практыцы.
Спецыяліст па правах чалавека УВКПЧ (г.Жэнева, Швейцарыя) Клаўдыя дэ ла Фуэнтэ Баррэда падкрэсліла дух супрацоўніцтва і ўзаемнай адказнасці пры разглядзе палажэння аб правах чалавека ў кожнай дзяржаве-члене ААН у рамках УПА.УПА – гэта не проста абавязацельства па справаздачнасці, гэта платформа для дыялогу, празрыстасці і трансфармацыі, якая заклікае дзяржавы задумацца аб сваім прагрэсе і праблемах у галіне правоў чалавека і сфармуляваць стратэгіі паляпшэння.
У бягучым цыкле УПА вялікая ўвага будзе нададзена выкананню прынятых рэкамендацый. Клаўдыя дэ ла Фуэнтэ Баррэда падкрэсліла, што адным з найбольш эфектыўных спосабаў рэалізацыі рэкамендацый УПА з’яўляецца распрацоўка Нацыянальнага плана дзеянняў у галіне правоў чалавека, заклікаўшы Беларусь разгледзець магчымасць распрацоўкі новага нацыянальнага плана дзеянняў пры падтрымцы УВКПЧ.
Спецыяліст па правах чалавека УВКПЧ таксама звярнула ўвагу на цесную ўзаемасувязь працэсу УПА, Добраахвотнага нацыянальнага агляду і Парадаку дня – 2030.
Старшыня грамадскага аб’яднання «Беларускі саюз жанчын» Вольга Шпілеўская пацвердзіла, што тэматыка рэалізацыі правоў жанчын і прасоўванне прынцыпаў гендэрнай роўнасці арганічна ўпісваецца ў Парадак дня – 2030.
«Рэспубліка Беларусь паслядоўна рэалізуе міжнародныя абавязацельствы ў галіне правоў жанчын і гендэрнай роўнасці. Наша краіна адной з першых далучылася да Канвенцыі ААН аб ліквідацыі ўсіх форм дыскрымінацыі ў адносінах да жанчын і на працягу больш як 40 гадоў дэманструе стабільны прагрэс у гэтай сферы», – адзначыла Вольга Шпілеўская.
Рэспубліка Беларусь 27-я са 172 краін па індэксе гендэрнай няроўнасці, 55-я са 146 краін у рэйтынгу індэкса гендэрнага разрыву, у ліку 25 лепшых краін у рэйтынгу камфортных умоў для мацярынства.
У заключэнні пасяджэння СУР Нацыянальны каардынатар па дасягненні МУР падзякаваў усім удзельнікам за змястоўныя выступленні, а таксама ўклад у рэалізацыю Парадаку дня – 2030 і падкрэсліў, што Беларусь прыкладае максімальныя намаганні для забеспячэння мірнай і квітнеючай будучыні для сучаснасці і будучых пакаленняў.
Відэазапіс паседжання
Усе фота
КАРТА САЙТА
