У сучасным свеце інавацыі і штучны інтэлект сталі рухаючай сілай развіцця розных сфер жыцця — ад навукі і эканомікі да экалогіі і сацыяльнай сферы. Яны паскараюць укараненне новых ідэй і тэхналогій, змяняюць структуру і якасць жыцця грамадства. Штучны інтэлект гуляе ўсё больш важную ролю і ў развіцці і адукацыі дзяцей, забяспечваючы інтэрактыўнасць і захапляльнасць заняткаў, стымулюючы матывацыю да атрымання новых ведаў і дапамагаючы фармаваць навыкі, неабходныя для паспяховай будучыні ў хутка які змяняецца свеце.

Яскравым прыкладам таго, як інтэграцыя тэхналогій у адукацыю спалучаецца з балансам, пры якім тэхналогіі дапаўняюць, а не замяняюць традыцыйныя метады выхавання і навучання, з’яўляюцца пілотныя ініцыятывы па Мэтам устойлівага развіцця (МУР), рэалізаваныя ў 2025 годзе ў рэгіёнах Беларусі пры падтрымцы Сумеснага праекта.

БУДУЧЫНЯ АГРАСЕКТАРА Ў РУКАХ ПАДРЫХТОГА ПАКАЛЕННЯ

Магілёўская вобласць зрабіла значны крок наперад у сферы адукацыі і аграрных тэхналогій, рэалізаваўшы паспяховую пілотную ініцыятыву па МУР пад назвай «Дарога ў будучыню — фарміраванне кампетэнцый у галіне дакладнага земляробства ў дзяцей і моладзі дашкольнага і школьнага ўзросту». Ініцыятыва была прапанавана Асацыяцыяй франчайзераў і франчайзі «Белфранчайзінг» сумесна з ТАА «Тэхналогіі земляробства».

У рамках гэтай ініцыятывы было праведзена 55 адукацыйных мерапрыемстваў, якія прыцягнулі больш за 1000 дзяцей і 38 сем’яў, звязаных з аграрным сектарам. Гэтыя заняткі сталі сапраўдным адкрыццём для юных удзельнікаў, якія пазнаёміліся з перадавымі тэхналогіямі, такімі як ГІС-карты, аўтапілоты, робаты і штучны інтэлект. Дзеці пераканаліся, што сельская гаспадарка — гэта не толькі традыцыйная галіна, але і высокатэхналагічная сфера, якая патрабуе ведаў і навыкаў, якія адпавядаюць сучасным патрабаванням.

Асноўная мэта ініцыятывы, паведамляе начальнік цэнтра перадавога аграбізнесу ТАА «Тэхналогіі земляробства» Ганна Піменава, — пазнаёміць рабят з перспектыўнымі навацыямі ў сельскай гаспадарцы.

«Каб дзеці разумелі, што агранакірунак — гэта цікавая галіна, у якой можна развівацца, гэта запатрабаваная і высокатэхналагічная дзейнасць. Таксама наша мэта — павышэнне прэстыжу аграрных прафесій. На працягу года для дзяцей будуць праводзіцца майстар-класы, лекцыі і семінары, інтэрактыўныя мерапрыемствы. Школьнікі змогуць вывучыць сістэмы аўтапілатавання, метады карціравання ўраджайнасці, тэхналогіі маніторынгу і кантролю за ростам раслін, даведацца пра перадавыя тэхналогіі, такія як разумныя цяпліцы і метэастанцыі», — расказвае Ганна Піменава.

Для рэалізацыі пілотнай ініцыятывы на базе Беларускай дзяржаўнай сельскагаспадарчай акадэміі, а таксама Смілавіцкага, Відзаўскага, Ульскага і Глыбоцкага дзяржаўных каледжаў былі створаны навучальныя Цэнтры дакладнага земляробства. Гэтыя цэнтры сталі пляцоўкамі для абмену ведамі і досведам, дзе дзеці слухалі лекцыі і актыўна ўдзельнічалі ў практычных занятках, што дазволіла ім глыбей зразумець сутнасць сучасных аграрных тэхналогій.

Адукацыйныя ўстановы высока ацанілі ўзровень уцягнутасці дзяцей у праект і з 2026 года плануюць інтэграваць такія актыўнасці ў пастаянную прафарыентацыйную працу. Гэта сведчыць аб тым, што ініцыятыва «Дарога ў будучыню» не проста часовая з’ява, а пачатак сістэмнага падыходу да адукацыі ў галіне дакладнага земляробства.

Для забеспячэння даступнасці інфармацыі аб асноўных напрамках развіцця сучаснай сельскай гаспадаркі ў рамках ініцыятывы быў распрацаваны інтэрактыўны навучальны дапаможнік «Сучасная сельская гаспадарка». Дапаможнік ужо перададзены ў агракласы, каледжы і ВНУ краіны і выкарыстоўваецца ў адукацыйным працэсе.

Адным з самых натхняльных аспектаў ініцыятывы стала ўцягванне саміх дзяцей у працэс стварэння кантэнту. Яны знялі 40 відэаролікаў, у якіх падзяліліся сваімі ўражаннямі. Гэтыя відэаролікі сталі сапраўдным акном у свет сучасных аграрных тэхналогій, дазваляючы юным удзельнікам не толькі вучыцца, але і дзяліцца сваімі ведамі з навакольнымі і натхняць аднагодкаў на цікавасць да аграрнай навукі. Для распаўсюджвання відэаролікаў і інфармацыі аб ініцыятыве быў створаны YouTube-канал, дзе дзеці і далей будуць дзяліцца сваімі знаходкамі, абмяркоўваць актуальныя тэмы і знаходзіць аднадумцаў.

Ініцыятыва «Дарога ў будучыню» знайшла вялікі водгук у дзяцей таму праект вырашылі маштабаваць. У Добраўскай школе ўжо прайшоў шэраг мерапрыемстваў у рамках лічбавага навучання. Сярод іх — прэзентацыя разумнай мадэлі міні-цяпліцы. Дзеці даведаліся пра існуючыя сучасныя трэнды ў садоўніцтве і агародніцтве.

Вучань 10-га класа Уладзіслаў Цішкоў з задавальненнем наведвае такія заняткі: «На адным з урокаў нам прывозілі бартавы камп’ютар, які дазваляе кіраваць сельгастэхнікай у рэжыме аўтапілота. Мы не проста слухалі лекцыю, а самі спрабавалі намаляваць карту палёў, настроіць такі аўтапілот. Разбіраліся і з разумнымі цяпліцамі, у якіх ёсць клімат-кантроль, аўтапаліў і праветрыванне. Заняткі праходзяць цікава і пазнавальна, мы спрабуем асвоіць новыя тэхналогіі. Магчыма, у будучыні абяру прафесію, звязаную з сельскай гаспадаркай, — планую паступаць у БДСГА».

Ініцыятыва «Дарога ў будучыню» пашырае гарызонты ведаў у дзяцей і закладвае аснову для фарміравання новага пакалення спецыялістаў, гатовых развіваць лічбавую сельскую гаспадарку Беларусі.

УВАГАЙ. ПРАГРАМУЙ. СТВАРАЙ.

Іншым інавацыйным праектам Магілёўскай вобласці стала пілотная ініцыятыва па МУР — «Лабараторыя робататэхнікі для дзяцей і моладзі» — куток будучыні ў Бабруйску, вядомы як «Робба клуб». Для дзяцей гэта не проста гурток, а цэлая школа робататэхнікі, дзе можна навучыцца кіраваць робатамі, друкаваць дэталі на 3D-друкарцы і нават паспрабаваць сабраць уласнага механічнага памочніка.

Ініцыятарамі стварэння клуба стала каманда аднадумцаў на чале з установай «Клуб інавацыйнага вольнага часу», якая кіруецца адной галоўнай ідэяй — ператварыць навучанне ў займальнае прыгода, дзе складаныя асновы праграмавання асвойваюцца лёгка і гуляючы.

«Мы хочам, каб дзеці не проста сядзелі ў гаджэтах, а выкарыстоўвалі тэхналогіі сабе на карысць. І ў далейшым з хлопцаў вырастуць добрыя інжынеры, якія будуць разбірацца ў робататэхніцы і пойдуць далей», — адзначае намеснік старшыні Рэспубліканскай асацыяцыі тэхнапаркаў і суб’ектаў інавацыйнай дзейнасці Павел Шчарбін.

Пры падтрымцы Сумеснага праекта і іншых зацікаўленых удалося стварыць для дзяцей сапраўдны тэхнапарк у мініяцюры: сучасныя камп’ютары з вялікімі маніторамі, праектар, 3D-друкарка.

«Для нас значнае развіццё інавацый: іх укараненне, цыфрызацыя, укараненне аўтаматызацыі ў тэхналагічны працэс. І гэтая лабараторыя робататэхнікі таму прыклад, — расказвае Намеснік старшыні Магілёўскага абласнога выканаўчага камітэта Алена Пруднікава-Кірпічонак. — Важна, каб нашы дзеткі самага юнага ўзросту маглі не толькі крэатыўна, але і ўсе свае творчыя ідэі ўвасабляць на цудоўным абсталяванні: маглі займацца 3D-друкам, разумець і ўсведамляць, што такое дадатковая рэальнасць і як гэтым кіраваць».

Важная асаблівасць «Робба клуба» — даступнасць. Навучанне пачынаецца з пяці гадоў і праходзіць па шматступеннай сістэме. Нават малыя, якія яшчэ не маюць навыкаў чытання і вылічэнняў, змогуць асвоіць асновы праграмавання, напрыклад, у візуальна-блочным падзейна-арыентаваным асяроддзі праграмавання «Скрэтч». На першым занятку хлопцы навучацца аддаваць каманды віртуальнаму робату, а крыху пазней з дапамогай гэтай праграмы змогуць ствараць гульні, анімацыі, інтэрактыўныя гісторыі.

«Робба клуб» — гэта не проста школа, а стартавая пляцоўка для будучых інжынераў і распрацоўшчыкаў, таму стваральнікі лабараторыі не збіраюцца спыняцца: у горадзе плануецца стварэнне большай колькасці такіх клубаў.

«На наш погляд менавіта такія школы павінны стаць базай для таго, каб дзеці з пяцігадовага ўзросту і да паўналецця маглі займацца інжынернай творчасцю, — лічыць кіраўнік філіяла тэхнапарку «ІнКата» ў Магілёўскай вобласці Андрэй Бялоў. — Мы жадаем стварыць у нашым горадзе комплексную інфраструктуру для фармавання праектаў і іх рэалізацыі. І высячы гэтую іскру цікавасці да творчасці, інавацый — гэта першая задача, якую мы ставім сабе. Таму што, калі чалавеку будзе гэта цікава, ён усяго даб’ецца. Ён будзе матываваны ўнутрана на вялікія справы для горада і краіны. Таму адна школа — гэта мала для такога горада, як Бабруйск».

АДАПТЫЎНЫЯ ПЛАТФОРМЫ: РАЗВІЦЦЁ КАГНІТЫЎНЫХ ФУНКЦЫЙ У ДЗЯЦЕЙ

У сучаснай адукацыйнай прасторы сярод найболей перспектыўных рашэнняў вылучаюцца адаптыўныя платформы. Іх укараненне ў дзіцячую адукацыю адпавядае патрэбнасці ў новых метадах, якія ўлічваюць разнастайнасць кагнітыўных стыляў і тэмпаў развіцця. Яскравым прыкладам служыць пілотная ініцыятыва па МУР «Платформа ShagAI.by. Дапамога штучнага інтэлекту ў развіцці дзяцей», рэалізуемая ў Брэсцкай вобласці ТАА «Сфера развіцця», якая ўжо дэманструе рэальныя вынікі і адкрывае новыя гарызонты для педагагічнай практыкі.

Ініцыятыва накіравана на ўкараненне ў адукацыйны працэс Бярозаўскага, Івацэвіцкага і Драгічынскага раёнаў дзіцячай навучальнай платформы ShagAI, створанай на аснове тэхналогій штучнага інтэлекту. У яе аснове — разумныя ІІ памочнікі, гульнявыя трэнажоры для трэніроўкі памяці і Telegram бот, які дапамагае выявіць схільнасці да розных прафесій.

Платформа ShagAI адсочвае прагрэс дзіцяці ў рэальным часе, улічвае ўзровень ведаў, хуткасць засваення матэрыялу і асаблівасці кагнітыўных функцый, а затым прапануе персаналізаваныя заданні, практыкаванні, гульні і візуалізацыі. Настаўнік атрымлівае аналітычныя дадзеныя і фармуе штодзённыя трэніроўкі, а бацькі могуць назіраць поспехі дзіцяці ў спецыяльным «дзённіку дасягненняў». Такі падыход робіць навучанне не толькі эфектыўным, але і матывавальным: дзіця атрымлівае заданні, якія адпавядаюць яго ўзроўню, бачыць уласны рост і фармуе пазітыўнае стаўленне да вучобы.

У рамках ініцыятывы для платформы былі распрацаваны 6 відэа-ролікаў па кінезіялагічнай гімнастыцы, якія дапамагаюць дзецям развіваць каардынацыю рухаў, паляпшаць канцэнтрацыю і стымуляваць работу мозгу, а таксама 10 гульнявых сімулятараў — «Святлафор», «Інертны-AI», «Праваднік-AI», «Мема-словы», «Мема-малюначкі», «Дэтэктыў», «Снежны ком», «Вусны рахунак», «Табліца множання» і «Матрыца».

У сапраўдны момант платформай карыстаюцца ўжо больш за 300 дзяцей і кожны з іх атрымлівае магчымасць вучыцца ў займальнай і эфектыўнай форме.

Выкарыстанне інавацый у навучанні дзяцей — гэта неабходнасць, прадыктаваная сучаснымі выклікамі. Яны дапамагаюць зрабіць адукацыю даступнай, цікавай і рэзультатыўнай, а вопыт пілотных ініцыятыў па МУР пацвярджае, што інтэграцыя штучнага інтэлекту ў адукацыйны працэс прыносіць адчувальныя вынікі ўжо сёння.

Пілотныя ініцыятывы па МУР рэалізуюцца ў рамках Сумеснага праекта «Падтрымка намаганняў Рэспублікі Беларусь у нацыяналізацыі і лакалізацыі Мэт устойлівага развіцця», які фінансуецца Урадам Расійскай Федэрацыі.