Пры падтрымцы Сумеснага праекта «Падтрымка намаганняў Рэспублікі Беларусь у нацыяналізацыі і лакалізацыі МУР» у Беларусі створаны інклюзіўныя пляцоўкі, дзе з дапамогай сучасных тэхналогій 3D-друку і анімацыі бар’еры ператвараюцца ў магчымасці.

Нягледзячы на ​​намаганні, якія робяцца сусветнай супольнасцю па стварэнні даступнага і інклюзіўнага асяроддзя, прытрымліваючыся прынцыпу «нікога не пакінуць убаку», людзі з інваліднасцю ўсё яшчэ сутыкаюцца з цяжкасцямі пры працаўладкаванні. Яны ў два разы часцей, чым усе астатнія, не атрымліваюць адукацыі ці не працаўладкаваны. У Беларусі, дзе агульны ўзровень беспрацоўя складае каля 3,5%, сярод людзей з інваліднасцю ён дасягае 16,5% – амаль у пяць разоў вышэй.

Для пераадолення гэтага разрыву неабходны не толькі рэформы на дзяржаўным узроўні, але і канкрэтныя дзеянні на месцах, якія дапамогуць людзям з інваліднасцю авалодаць сучаснымі і запатрабаванымі навыкамі. Як падкрэсліваецца ў Дакладзе ААН па пытаннях інваліднасці і развіцця за 2024 год, уцягванне людзей з інваліднасцю ў лічбавую эканоміку садзейнічае скарачэнню няроўнасці і раскрыццю іх патэнцыялу.

У рэгіёнах Беларусі гэта ідэя знайшла сваё ўвасабленне. У рамках дзвюх пілотных ініцыятыў па Мэтам устойлівага развіцця (МУР), якія рэалізуюцца грамадскімі арганізацыямі сумесна з мясцовымі органамі ўлады пры падтрымцы Сумеснага праекта, ствараюцца інклюзіўныя адукацыйныя пляцоўкі. Яны адкрываюць людзям з інваліднасцю доступ да лічбавых прафесій і творчай самарэалізацыі, што садзейнічае іх эканамічнай самастойнасці і сацыяльнай інтэграцыі.

ДОСТУПНЫЕ 3D-ТЕХНОЛОГИИ В ЛУНИНЦЕ

У Лунінецкім раёне Брэсцкай вобласці з 1500 людзей з інваліднасцю працаздольнага ўзросту працаўладкаваны ўсяго 514 — амаль дзве трэці застаюцца без працы і перспектыў.

«Застаецца вялікая колькасць людзей, якія не могуць рэалізаваць свой патэнцыял», — распавядае Алена Лаўранчук, каардынатар ініцыятывы «Тэхналогіі ўзлёту».

«Калі з’явіўся гэты праект, я нават не разважала — гэта быў сапраўдны шанец», — дзеліцца Марына.

Дзякуючы падтрымцы Сумеснага праекта ў горадзе Лунінец было арганізавана інклюзіўнае навучанне, а таксама абсталяваны кабінет, дзе можна займацца тэхналогіямі 3D-друку. Тут Марына і іншыя ўдзельнікі ініцыятывы ператвараюць свае ідэі ў гатовыя вырабы.

«Гэта дзіўны працэс, — расказвае Марына. — З шпулькі пластыкавых нітак праз пару гадзін ты атрымліваеш гатовы прадукт, якім можна любавацца».

Засваенне 3D-друку — гэта не проста атрыманне новага навыку, а магчымасць аформіць самазанятасць і атрымліваць дадатковы даход. Удзельнікі ініцыятывы могуць ствараць і прадаваць індывідуальныя вырабы — ад дапаможных прылад (адаптыўныя ручкі, трымальнікі для ключоў) да дэкаратыўных прадметаў.

«Гэта новыя магчымасці для навучання і развіцця, — працягвае Марына. — Узраслі шанцы на працаўладкаванне. 3D-друк — сучасны і перспектыўны напрамак. Гэты праект дазволіў нам ісці ў нагу з часам».

Ініцыятыва «Тэхналогіі ўзлёту» адлюстроўвае глабальныя намаганні па прасоўванні інклюзіі ў лічбавай эканоміцы. Ва ўсім свеце 3D-друк дапамагае ствараць простыя і недарагія прылады, якія палягчаюць паўсядзённае жыццё людзей з інваліднасцю – напрыклад, трымальнікі для лыжак, пратэзы або спецыяльныя асадкі для ручак і зубных шчотак. У рэгіёнах Беларусі, дзе магчымасці для прафесійнага навучання і працаўладкавання для людзей з інваліднасцю не заўсёды даступны, такія праекты садзейнічаюць зніжэнню сацыяльнай ізаляцыі, ствараючы магчымасці для знаёмства і зносін.

АНІМАЦЫЙНАЯ ТВОРЧАСЦЬ У ГРОДНЕ

У Гродне лічбавыя тэхналогіі становяцца творчасцю і інструментам самавыяўлення. Пры падтрымцы Сумеснага праекта студыя Animаrt дапамагае маладым людзям з ментальнай інваліднасцю асвойваць стварэнне анімацыйных відэаролікаў. Анімацыйная майстэрня стала прасторай для навучання, зносін і раскрыцця індывідуальнасці.

«Гэта незвычайная студыя — гэта інклюзіўная студыя, — расказвае Карына Насытка, адна з 12 вучняў майстэрні. — Яна накіравана на раскрыццё людзей з інваліднасцю праз стварэнне анімацыйных фільмаў. Некаторыя потым змогуць паспрабаваць сябе і ў блогерскай прафесіі».

Акрамя тэхнічных навыкаў, студэнты развіваюць камандную працу, знаходзяць знаёмствы і зносіны. «Наша студыя спрыяе сацыялізацыі, —  адзначае валанцёр Алена Кандратава. — Калі хлопцы збіраюцца, у іх ёсць нагода для зносін».

Удзельнікі майстэрні ствараюць відэа на важныя сацыяльныя тэмы – абарона дзяцей, інклюзія, экалагічная асвета. У будучых планах студыі — выпускаць сацыяльную рэкламу для мясцовых арганізацый і бізнесу. Сам працэс натхняе хлопцаў. «Звычайна, калі праца працяглая, яна хутка надакучае, але з анімацыяй усё па-іншаму — гэта вельмі цікава», — дзеліцца Карына.

ІНКЛЮЗІЎНАЯ БУДУЧЫНЯ

Ініцыятывы ў Лунінцы і Гродне дазваляюць людзям з інваліднасцю атрымаць прафесійныя навыкі ў новых запатрабаваных сферах эканомікі. Вельмі важна маштабаваць такія пілотныя праекты, каб пашырыць магчымасці для інклюзіўнага працаўладкавання і інтэграцыі неабароненых груп насельніцтва ў эканоміку краіны. Пры гэтым неабходна ўлічваць не толькі вонкавыя бар’еры, але і ўнутраныя ўстаноўкі: у шэрагу выпадкаў людзі з інваліднасцю не праяўляюць цікавасці да працоўнай дзейнасці і не імкнуцца да змен у сваім жыцці. Гэта патрабуе комплекснага падыходу – спалучэння даступнага навучання, матывацыйнай працы і паспяховых прыкладаў, якія дапамагаюць пераасэнсаваць ролю чалавека з інваліднасцю ў сучаснай эканоміцы.

Пілотныя ініцыятывы па МУР рэалізуюцца ў рамках Сумеснага праекта «Падтрымка намаганняў Рэспублікі Беларусь у нацыяналізацыі і лакалізацыі Мэт устойлівага развіцця», які фінансуецца Урадам Расійскай Федэрацыі.